सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary

कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished914 पृष्ठ

पृष्ठ 165, कुल 914 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 165

१६२ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [प्रपा०२अनु०१९]
अनेनोपस्थानेन पूर्वोक्तदोषसमाधानं दर्शयति—
प्रति॑ हास्मै म॒रुतः॑ प्रा॒णान्द॑धति॒ प्रतीन्द्रो॒ बलं॒ प्रति॒ बृह॒स्पति॒र्ब्र-
ह्मव॒र्चसं प्रत्य॒ग्निरित॑रः सर्व॒ꣳ सर्व॑तनुर्भू॒त्वा सर्व॒मायु॑रेति,—इति ।
अस्मै यजमानार्थं मरुतो देवाः प्राणान्प्रतिदधाति प्रतिष्ठापयन्ति । एवमिन्द्राद-
योऽपि । ततोऽयं सर्वतनुः संपूर्णसर्वावयवो भूत्वा संपूर्णमायुः प्राप्नोति ।
अभिमन्त्रणस्याऽऽवृत्तिं विधत्ते—
त्रि॑रभिम॑न्त्रयेत त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वाः,—इति ।
त्रिवारानुष्ठाने सत्यमिदं न तु कपटरूपमिति विश्वासो येषां देवानां ते त्रिषत्याः।
उक्तं प्रायश्चित्तं पापान्तरेऽप्यतिदिशति—
योऽपूत॑ इव॒ मन्ये॑त॒ स इ॒त्थं जु॑हुयादित्थ॒मभि॑मन्त्रयेत
पुनी॑त ए॒वाऽऽत्मा॑न॒मायु॑रे॒वाऽऽत्मन्ध॑त्ते,—इति ।
निश्चितस्यावकरस्याभावे कस्यापि पापस्य संभावनयाऽहमपूत इति यः शङ्कते
सोऽपि पूर्वोक्तहोमाभिमन्त्रणे कुर्यात् । स पुमान्स्वात्मानं शोधयित्वा स्वात्मनि सर्व-
मायुः संपादयति ।
तत्रोभयत्र दक्षिणां विधत्ते—
वरो॒ दक्षि॑णा॒ वरे॑णैव॒ वर॒ꣳ स्पृ॑णोत्या॒त्मा हि वरः॑ (१), इति ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके द्वितीयप्रपाठ-
केऽष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥
पूर्ववदुच्चारूयेयम् ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये द्वितीयप्रपाठकेऽष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥
अथ द्वितीय एकोनविंशोऽनुवाकः ।
इदानीं सर्वयागारम्भेषवायुष्करं ब्रह्मोपस्थानं विधित्सुस्तन्मन्त्रमाह । अथवा सा-
कालीनसंध्यावन्दनादूर्ध्वं ध्रुवमण्डले परब्रह्मोपस्थानार्थं मन्त्रमाह—
भूः प्रप॑द्ये॒ भुवः॑ प्रप॑द्ये॒ स्वः॑ प्रप॑द्ये॒ भूर्भुवः॒ स्वः॑
१ क. ‘यितुं स्वा° ।