तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)
Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary
कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा
पृष्ठ 165, कुल 914 में से
संदर्भ में पढ़ें१६२ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [प्रपा०२अनु०१९]
अनेनोपस्थानेन पूर्वोक्तदोषसमाधानं दर्शयति—
प्रति॑ हास्मै म॒रुतः॑ प्रा॒णान्द॑धति॒ प्रतीन्द्रो॒ बलं॒ प्रति॒ बृह॒स्पति॒र्ब्र-
ह्मव॒र्चसं प्रत्य॒ग्निरित॑रः सर्व॒ꣳ सर्व॑तनुर्भू॒त्वा सर्व॒मायु॑रेति,—इति ।
अस्मै यजमानार्थं मरुतो देवाः प्राणान्प्रतिदधाति प्रतिष्ठापयन्ति । एवमिन्द्राद-
योऽपि । ततोऽयं सर्वतनुः संपूर्णसर्वावयवो भूत्वा संपूर्णमायुः प्राप्नोति ।
अभिमन्त्रणस्याऽऽवृत्तिं विधत्ते—
त्रि॑रभिम॑न्त्रयेत त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वाः,—इति ।
त्रिवारानुष्ठाने सत्यमिदं न तु कपटरूपमिति विश्वासो येषां देवानां ते त्रिषत्याः।
उक्तं प्रायश्चित्तं पापान्तरेऽप्यतिदिशति—
योऽपूत॑ इव॒ मन्ये॑त॒ स इ॒त्थं जु॑हुयादित्थ॒मभि॑मन्त्रयेत
पुनी॑त ए॒वाऽऽत्मा॑न॒मायु॑रे॒वाऽऽत्मन्ध॑त्ते,—इति ।
निश्चितस्यावकरस्याभावे कस्यापि पापस्य संभावनयाऽहमपूत इति यः शङ्कते
सोऽपि पूर्वोक्तहोमाभिमन्त्रणे कुर्यात् । स पुमान्स्वात्मानं शोधयित्वा स्वात्मनि सर्व-
मायुः संपादयति ।
तत्रोभयत्र दक्षिणां विधत्ते—
वरो॒ दक्षि॑णा॒ वरे॑णैव॒ वर॒ꣳ स्पृ॑णोत्या॒त्मा हि वरः॑ (१), इति ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके द्वितीयप्रपाठ-
केऽष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥
पूर्ववदुच्चारूयेयम् ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये द्वितीयप्रपाठकेऽष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥
अथ द्वितीय एकोनविंशोऽनुवाकः ।
इदानीं सर्वयागारम्भेषवायुष्करं ब्रह्मोपस्थानं विधित्सुस्तन्मन्त्रमाह । अथवा सा-
कालीनसंध्यावन्दनादूर्ध्वं ध्रुवमण्डले परब्रह्मोपस्थानार्थं मन्त्रमाह—
भूः प्रप॑द्ये॒ भुवः॑ प्रप॑द्ये॒ स्वः॑ प्रप॑द्ये॒ भूर्भुवः॒ स्वः॑
१ क. ‘यितुं स्वा° ।