तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[प्रपा०२अनु०९] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । १३१
मामिति पुनरुक्तिः । एवं च द्वेष्यो द्वेष्टा च द्वौ प्रत्यक्षौ द्वौ च परोक्षौ तांश्चतुर्विधान्स-
र्वान्, हेऽग्ने संदह सम्यग्भस्मी कुरु । यौ मुख्यौ द्वेष्यद्वेष्टारौ तद्द्वारा तदीया अन्येऽपि
द्वेष्या द्वेष्टारश्च ये सन्ति तान्संग्रहीतुं याँश्चाहमिति पुनरुक्तिः । तान्सर्वाँश्च संदहेति
पूर्वत्रान्वयः ॥
अथ चतुर्दशीमाह —
यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒याद्यश्च॑ नो द्वेष्टे॒ जन॑ः । नि॒न्दाद्यो
अ॒स्मान्दिप्सां॑च्च सर्वान्स्तन्म॑ष्म॒षा कु॑रु, इति ।
शत्रवस्त्रिविधा अरातयो द्वेषिणो निन्दकाश्चेति । तत्र दातव्यत्वेन प्राप्तं धनं यो न
ददाति सोऽयमरातिः । कार्यविघातं यः करोति स द्वेषी । वाग्दौर्जन्यमात्रं यः करोति
स निन्दकः । हन्तुकामश्चतुर्थः । तत्र योऽस्मभ्यमरातीय्यादातृत्वमिच्छति, यश्च
जनो नोऽस्मान्द्वेष्टे कार्यनाशेन बाधते योऽप्यन्योऽस्मान्निन्दाद्दौर्जन्यान्निन्दति, यश्चा-
परोऽस्मान्दिप्साद्दम्भितुं हिंसितुमिच्छेत् । तान्सर्वाञ्जनान्मष्मषा कुरु चूर्णनभस्मी-
करणादिजन्यस्य शब्दस्यानुकरणं मष्मषेति, चूर्णीकृत्य भस्मी कुर्वेत्यर्थः ॥
अथ पञ्चदशीमाह —
सꣳशि॑तं मे॒ ब्रह्म॑ सꣳशि॑तं वी॒र्या॑ १ बल॑म् ।
सꣳशि॑तं क्ष॒त्रं मे॑ जि॒ष्णु यस्या॒हमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः, इति ।
मे मदीयं ब्रह्म ब्राह्मण्यं संशितं सम्यक्तीक्ष्णीकृतं शास्त्रीयमार्गेण कृतमित्यर्थः ।
तथा वीर्यमिन्द्रियशक्तिर्बलं शरीरंदर्पस्तदुभयं संशितं सम्यक्स्वस्वकार्यक्षमं कृतम् ।
तथा यस्य क्षत्रस्य राज्ञोऽहं पुरोहितोऽस्मि मे मदीयं तत्क्षत्रं जिष्णु जयनशीलं
यथा भवति तथा संशितम्, अस्त्विति शेषः ।
अथ षोडशीमाह—
उदे॑षां बा॒हू अ॑तिर॒मुद्वर्चो॒ अथो॒ बल॑म् ।
क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒ऽमित्रा॒नुन्न॑या॒मि स्वाँ १ अ॒हम्, इति ।
एषां स्वकीयानां राजब्राह्मणादीनां मध्य एकैकस्य बाहू उदतिरमुक्तर्षेण वर्धित-
वानस्