सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
सिद्धान्तदर्पण (महामहोपाध्याय सामन्त चन्द्रशेखर सिंह - नग्न-नेत्र खगोल वेध एवं गणित महाकोश)

सिद्धान्तदर्पण (महामहोपाध्याय सामन्त चन्द्रशेखर सिंह - नग्न-नेत्र खगोल वेध एवं गणित महाकोश)

Siddhanta Darpana of Mahamahopadhyaya Samanta Chandrasekhara

सामन्त चन्द्रशेखर सिंह (सम्पादक: प्रो. योगेशचन्द्र राय) द्वारा

DevanagariHindipublished609 पृष्ठ

पृष्ठ 8, कुल 609 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 8

गणित क्रिया शब्द
१. योग- मूल शब्द रूप-
(१) अस्, सम् उपसर्ग के साथ)- मिलाना या जोना- समस्त, समास, समासित
(२) इ-सम्बन्धित करना, मिलाना या जोड़ना, अनु उपसर्ग-अन्वित
उप- उपेत
सम्- समन्वित, समवेत, समेत
सह-सहित
(३) कल् - जोड़ना, एकत्र करना-सम् उपसर्ग -संकलन, संकलित
(४) क्षिप् (फेंकना या जोड़ना), क्षिप, क्षिप्त, क्षिप्तम्, क्षिप्त्वा, क्षिपेत्, क्षिप्यते,
क्षिप्यन्ते, क्षेप, क्षेप्यम्, क्षेप्या, परिक्षिप्य, परिक्षिप्यन्ते, प्रक्षिपेत्, प्रक्षिप्त
प्रक्षिप्य, प्रक्षिप्यते, प्रक्षिप्यन्ते, प्रक्षेप, विनिक्षिपेत् संक्षेप ।
(५) चि - (बढ़ना)-उपचय, उपचित, उपचीयन्ते, उपचीयमान
(६) दा (देना)- दत्वा, दातव्य, दीयते, दीयन्ते, देय, देया
(७) पिण्ड (मिलाना)-पिण्डित, संपिण्ड्य
(८) प्रे (जोड़ना, जुड़ना, मिलना या मिलाना) - सम्पर्क
(९) मिश्रड् मिलाना, जोड़ना) मिश्रित, सम्मिश्र
(१०) वृध् (बढ़ना) वर्धते, विवर्धते, वृद्धि
(११) यु (एक करना, जोड़ना या मिलाना)-युत, युति, संयुत, संयुति
(१२) युज् (जोड़ना)- नियोज्य, युक्त युक्ति, युक्त्या, योग, योजयितव्यम्,
योजयेत्, योजिता योज्यम्, योज्य, योज्यते योज्यन्ते, योज्य विनियोज्य,
संयुक्त, संयोग संयोजित संयोज्य, संयोज्यमान
(१३) अन्य शब्द - अधिक, आढ्या (विहीना का विपरीत) एकीकृत, कल्प
(योग), धन (योग), उदय (योग) ।
२. घटाव -
(१) अस् (फेंकना, छोड़ना)- अपास्य
(२) इ (छोड़ना-अपाय)
(३) ऊन (कम करना)-ऊन, ऊनकम्