षोडश ग्रन्थाः (महाप्रभु वल्लभाचार्य - पुष्टिमार्ग सिद्धान्त एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

श्रीशाचार्यमतानुवर्तिकृतटीकासमेतम् । ६७
'महापुरुषेण निवेदिता' इत्युक्तत्वात् । ननु मतान्तरेऽर्धभुक्तसमर्पणं विधीयते, तथात्रापि न
वेत्याशङ्कायामाह भगवान् न मतमिति । न तन्मम मतम् , कुतः, तत्राह देवदेवस्येति ।
साधारणो देवोपि नैवमङ्गीकुरुते, कथं देवदेवोऽहं तदुच्छिष्टमङ्गीकुर्यामिति भावः ॥ ५ ॥
तर्हि कथं विधेयमित्यत्राह तस्मादादाविति ।
तस्मादादौ सर्वकार्ये सर्ववस्तुसमर्पणम् ।
दत्तापहारवचनं तथा च सकलं हरेः ॥ ६ ॥
न ग्राह्यमिति वाक्यं हि भिन्नमार्गपरं मतम् ।
सर्वकार्ये लौकिकवैदिके च, अनिषिद्धप्रियसर्ववस्तुसमर्पणं कार्यम् , अत्र बहूनि
प्रमाणवचनानि दर्शितानि तैरेव । ननु तर्हि भगवते दत्तस्यापहरणे स्वोपभोगार्थं दोष एव,
अनपहरणेऽनिर्वाह इत्युभयतःपाशा रज्जुरेवेत्याशङ्कायामाह, दत्तापहारवचनं, हरेस्तन्न
ग्राह्यमिति वाक्यं च भिन्नमार्गपरं मतम् , दानधर्मपूजामार्गपरम् , न तु शुद्धभक्तिमार्ग-
परम् । यत्स्वसत्ताकमेव हि दीयते, परसत्तामापाद्यते, तन्न ग्राह्यम् । तथा च सकलं
नैवेद्यं तथावादिना न ग्राह्यमित्यापत्तौ सदाचारविरोधः । यद्वा । वस्तुतो हरेः सकलं
सर्वमिति किमनेन दत्तम् , यदपहरणे दोषः । किञ्च, नेदमपहरणम् , किन्तु तत्प्रसाददत्त-
वस्तुग्रहणं वस्तुतोपि तदीयस्यैव वस्तुनो नितरां वेदनं ज्ञापनं समर्पणं सेवकधर्मः ॥ ६ ॥
कथं तर्हि वर्तितव्यम् , तत्राह सेवकानां यथेति ।
सेवकानां यथा लोके व्यवहारः प्रसिध्यति ॥ ७ ॥
तथा कार्यं समर्प्यैव सर्वेषां ब्रह्मता ततः ।
तदुच्छेषग्रहणेन वर्तितव्यम् । ततः समर्पणात् सर्वेषां ब्रह्मता निर्दोषतात्मकता ॥७॥
ननु कथं तथा प्रतीयेतेत्यत्राह दृष्टान्तेन गङ्गात्वमिति ।
गङ्गात्वं सर्वदोषाणां गुणदोषादिवर्णना ।
गङ्गात्वेन निरूप्या स्यात्तद्वदत्रापि चैव हि ॥ ८१/२ ॥
इति श्रीवल्लभाचार्यविरचितं सिद्धान्तरहस्यं समाप्तम् ।
सर्वेषां दोषवतां जलानामिव गङ्गासम्बन्धे गङ्गात्वम् , गुणदोषादिवर्णना, जलानां
गङ्गात्वेन यथा निरूप्या, तद्वदेवात्रापि निश्चेयम् ॥ ८ ॥
इति श्रीभगवत्सन्मुखश्रीवल्लभाचार्यकृतभक्तिसिद्धान्तरहस्यसंवादस्य विवृतिः
श्रीशाचार्यवर्यमतानुवर्तिना कृता संपूर्णा ।