षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

अथैति ब्रह्मकर्तव्यविध्युपक्रमे । प्राणानाम् इन्द्रियाणां मध्ये मनो
यज्ञस्यार्धमार्गवै । तद्वर्त्तन्यात्मकत्वात् । तथा च सति स ब्रह्मा यद्व्याहरति
वाग्विसर्जनं करोति तत् तदा वाचि मनः प्रतिष्ठापयति । वाङ्मनसे
एकीकुर्यादित्यर्थः । मनःपूर्वकत्वाद्वाक्प्रवृत्तेः । तत् तत्रैवं सति यथा लोके
कश्चित् एकवर्तनिना एकचक्रेण रथेन कांचन कामपि दिशं न व्यश्नुते न
प्राप्नोति । एतद् वाचा व्याहरणमपि तादृक् । तेन यज्ञफलं न सिध्येत ।
वैकल्यादित्यर्थः ॥ ५ ॥
एवं प्रशस्य वाग्यमनं विधत्ते—
यावदृचा यजुषा साम्ना कुर्युस्तावद् ब्रह्मा वाचंयमो
बुभूषेत् ॥ ६ ॥
ऋग्यजुःसामभिर्होत्राध्वर्युद्गातारो यावत् स्वस्वकर्म कुर्युः तावत्
तावन्तं कालं ब्रह्मा वाचंयमो वाग्यमनवान् बुभूषेद्भवेत् । अत्र विशेषमाह
द्राह्यायणः—प्रणीतासु प्रणीयमानासु वाचं यच्छेदा तासां विमोचनात् ।
तास्वेव प्रणीयमानास्वाहविष्कृतस्तम्बयजुषश्चाध्यासमिधः प्रस्थानीयाया
इति वा । यत्राध्वर्युर्बह्वृचौ चेष्टेतां यत्र न चेष्टेतां वाग्यतः प्रायस्त्वेव
स्यात् (१२.२.३२-३४; ला.४.११.१-३) इति । अस्यार्थः—प्रणीताप्रण-
यनमारभ्य तद्विमोचनपर्यन्तम् । अथवा । प्रणीताप्रणयनप्रभृति आहविष्कृतः
हविष्कृदेहीति संप्रैषपर्यन्तम् । यद्वा, स्तम्बयजुरारभ्य आसमिधः प्रस्थानीयायाः—
प्रस्थानम् अनुयाजप्रचारः तदर्था समित् प्रस्थानीया तस्या आधानपर्यन्तं वा ।
2. RSI om. तद्; RKTMJ om. स; Bh JA यद्वाचा
व्या० for यद्व्या०.
3. RS add वाक् before मनः.
4. S. om. मनः...वैकल्यादित्यर्थः (L. 7).
5. RJAK. add न after रथेन.
6. R Bh M. व्याप्नोति for प्राप्नोति.
12. MSI om. बुभूषेत् ; RJSIK तत्र for अत्र.
14. R. ०श्चाराध्या for ०श्चाध्या०.
17. T. adds तत् before तद्विमो० ; RJ ०णयनमारभ्य for ०णयनप्रभृति.