षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

प्रथमोऽध्यायः (३) २७

एवं सामान्यतः प्रातःसवने गायत्र्या न्यूनाक्षरत्वं प्रदर्श्य इदानीं
तत्रैवामहीयवे गायत्र्या न्यूनाक्षरत्वं स्तौति—
ऊनाक्षरा गायत्र्यामहीयवे प्रजानां प्रजात्या
ऊनादिव हि प्रजाः प्रजायन्ते ॥ १८ ॥
आमहीयवे साम्नि गायत्री न्यूनाक्षरा । तद्यथा—उच्चा ते जातमन्धसः
(सा. ४६७) इत्येषा गायत्री न्यूनाक्षरा । दिवि सद्भूम्‍या ददे (सा. ४६७b)
इति द्वितीयस्य सप्ताक्षरत्वात् । तथा एना विश्वान्यर्य आ (सा. ५९३)
इत्येषापि । आद्यद्वितीययोः सप्ताक्षरत्वात् । प्रजानाम् इत्यादि पूर्ववत् ॥ १८ ॥
माध्यंदिने सवने पृष्ठेषु वामदेव्ये गायत्र्या ऊनाक्षरत्वं स्तौति —
ऊनाक्षरा गायत्री पृष्ठेषु वामदेव्ये यजमानलोक
एव स मध्ये हि यज्ञस्य यजमानः ॥ १९ ॥
पृष्ठेषु स्तोत्रेषु वामदेव्ये साम्नि अभीषुणः सखीनाम् (सा. ६८४)
इत्येषा गायत्री न्यूनाक्षरा । त्रयाणामपि पदानां सप्ताक्षरत्वात् । तथा सति
यजमानलोक एव यजमानस्थान एव न्यूनता भवेत् । अन्यैश्चानाक्रान्ते एव
हि देशे यजमानस्तिष्ठति । न त्वन्यैराक्रान्ते । अतः तत्स्थाने गायत्र्या
न्यूनाक्षरत्वं गुण एव । वामदेव्यस्य यजमानस्थानत्वोपपादनम् । तथा हि—यदा
यज्ञस्य मध्ये वामदेव्यं क्रियते स यजमानश्च तदानीं यज्ञस्य मध्ये [हि]
एव वर्तत इति ॥ १९ ॥
तृतीयसवन आर्भवपवमाने संहितसाम्नि गायत्र्या न्यूनाक्षरत्वं प्रशंसति—
ऊनाक्षरा गायत्री संहिते प्राणापानयोः उच्चार
ऊनादिव हि प्राणापानावुच्चरतः ॥ २० ॥

1. Bh JA प्रशस्य for प्रदर्श्य.
2. JA तत्रैवामहीयवं for तत्रैवामहीयवे; J गायत्र्यां साम भवति; A
   गायत्र्यां यौधाजयं च साम भवति for गायत्र्या...स्तौति
3. R. om. पृष्ठेषु...न्यूनता भवेत् (L. 14)
4. RBMSI अन्यैरना० for अन्यैश्चना०.
5. Bh. ०रज्ञाते for ०राक्रान्ते.
6. R. ०चारः for ०पादनम्; Be. MJA om यदा.