षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

अथ सुब्रह्मण्याया मन्त्रविषयत्वेऽपि स्त्रीपुंनपुंसकात्मकत्वं व्युत्पादयितुं
विमर्शपूर्वकम् ऋग्यजुःसामात्मकत्वं दर्शयति—
तदाहुर्कक् सुब्रह्मण्या३यजूर३स्सामा३इति । सर्वमेवेति
ब्रूयात् । ऋच इवास्या नामधेयं सुब्रह्मण्येति । तस्मादृक् ।
मन्त्र एव खल्वयं निगदभूतो भवति । तस्माद्यजुः ।
सामकारिणः कुर्वन्ति यथान्यैः सामभिः । तस्मात् साम ।
तस्मात् सर्वमेवेति ब्रूयात् ॥ ७ ॥
तत्र सुब्रह्मण्याशब्दस्य मन्त्रनामधेयत्वे सुब्रह्मण्या किम् ऋक् किं वा यजुः
उत साम । विचारार्थः प्लुतः । इति यद्याहुः तर्हि सर्वमेव ऋग्यजुःसामानि
सर्वाण्यपि सुब्रह्मण्येत्युत्तरम् । तस्य विवरणम् । ऋच इव यथा ऋग्रूपस्य
मन्त्रस्य स्त्रीलिङ्गः ऋक्शब्दो नामधेयम्, तथास्याः सुब्रह्मण्यस्य मन्त्रस्य,
सुब्रह्मण्येति स्त्रीलिङ्गं नामधेयम् । तस्माल्लिङ्गसाम्यात् ऋक् सुब्रह्मण्या ।
अयं सुब्रह्मण्याशब्दवाच्यो मन्त्रो निगदभूत एव भवति खलु । निगदो
नाम यजुर्विशेषः तस्माद्यजुः । यथा यस्मात् सामकारिणः सामगाः अन्यैः
सामभिः सह कुर्वन्ति एवं पठन्ति तस्मात् साम । तैः पठ्यमानत्वात् । तस्मात्
सर्वमेव ऋग्यजुःसामेति ब्रूयात् । ऋङ्निगदसामात्मकत्वेन मन्त्रविषयेऽपि
स्त्रीपुंनपुंसकत्वमित्यभिप्रायः ॥ ७ ॥
एवं सुब्रह्मण्याह्वानं दर्शयित्वा ततो यत् कर्तव्यं तदाह—

1. T ०ण्ययोगं च, BJ Bh ०ण्यायोगित्वं० for ०ण्याया मन्त्र०;
   J BhB. ०विषयत्वेन for विषयत्वे.
2. B. विमत० for विमर्श०.
3. S om. यजू३ स्सामा३...त्तासुब्रह्मण्या० (ll. 3—8.)
4. J अथवा for किंवा; J adds वा after यजुः.
5. J before विचारार्थः adds (इ)त्याशङ्क्य सर्वमेवेत्युक्तम्। ऋग्यजुः-
   साम०; Bh A. यथा०, J यदा० for यद्या०; JA add तत् before सर्वम्.
6. Bh JA om. तस्य विवरणम्...सुब्रह्मण्यस्य मन्त्रस्य.
7. Bh JA om. नामधेयम्। तस्माल्लिङ्ग; Bh. सामान्यात् for साम्यात्.
8. JA om. अन्यैः.
9. Bh A. सामगैः for साम तैः; J सामगैः for तैः.
10. Bh JA ०विषयेष्वपि for विषयेऽपि.