सौन्दरनन्द महाकाव्य (महाकवि अश्वघोष - विमला संस्कृत एवं हिन्दी व्याख्या सहित सम्पूर्ण १८ सर्ग)

स्त्री-विघ्नः ] अष्टमः सर्गः १६३
हिन्दी—यदि तुम औरतों के क्षुद्र और छोटे हृदय को, जो रज और तम रूपी
दो कारणों की अधिकता से अकल्याणकारी है तो फिर उनके अपवित्र देह को जो
बहते हुए मल का घर है, उसे भी नहीं देख रहे हो ? ॥ ४७ ॥
यदहन्यहनि प्रधावनैर्वसनैश्चाभरणैश्च संस्कृतम् ।
अशुभं तमसावृतेक्षणः शुभतो गच्छसि नावगच्छसि ॥ ४८ ॥
अन्वयः—यत् अहनि अहनि प्रधावनैः वसनैः आभरणैश्च संस्कृतम् अशुभं
तमसावृतेक्षणः शुभतः गच्छसि न अवगच्छसि ॥ ४८ ॥
व्याख्या—यत् = यदि, अहन्यहनि=दिनं-दिनम्, प्रधावनैः = प्रक्षालनैः, वसनैः=
वस्त्रैः, आभरणैश्च = आभूषणैश्च, संस्कृतम् = अलङ्कृतम्, अशुभम् = अमङ्गलम्,
तमसावृतेक्षणः—तमसा=अन्धकारेण, आवृते = पिहिते, ईक्षणे = नेत्रे, यस्य सः=
अज्ञानाच्छन्नदृष्टिः, त्वम्, शुभतः=मङ्गलतः, गच्छसि = व्रजसि, तर्हि नावगच्छसि =
न जानासि ॥ ४८ ॥
हिन्दी—यदि प्रतिदिन धोने से तथा वस्त्र और आभूषणों से सुशोभित अशुभ
शरीर को अज्ञान से ढँकी आँखों के कारण शुभ समझ रहे हो तो वास्तविकता से तुम
बहुत दूर हो ॥ ४८ ॥
अथवा समवैषि तत्तनूमशुभां त्वं न तु संविदस्ति ते ।
सुरभि विदधासि हि क्रियामशुचेस्तत्प्रभवस्य शान्तये ॥ ४९ ॥
अन्वयः—अथवा त्वं तत्तनूम् अशुभां समवैषि तु ते संविद् नास्ति, हि तत् प्रभवस्य
अशुचेः शान्तये सुरभि क्रियां विदधासि ? ॥ ४९ ॥
व्याख्या—अथवा = यदि, त्वम् = भवान्, तत् = तस्य, तनूम् = देहम्, अशुभम् =
अपवित्रम्, समवैषि = जानासि, तु = तर्हि, ते = तव, संविद् = प्रज्ञा, नास्ति = न
विद्यते, हि = यतः, तत् प्रभवस्य = प्रमदाजातस्य, अशुचेः = अपवित्रतायाः, शान्तये =
उपशमनाय, सुरभिम् = सुगन्धिम्, क्रियाम् = सौन्दर्यवर्द्धकविविधोपायम्, विदधासि =
सम्पादयसि ॥ ४९ ॥
हिन्दी—यदि तुम उसकी देह को अपवित्र मानते हो, तो तुमको इसका सही
ज्ञान नहीं है; क्योंकि उससे उत्पन्न अपवित्रता को दूर करने के लिए सुगन्धि और
सौन्दर्यवर्द्धक काम तुम स्वयं कर रहे हो ॥ ४९ ॥
अनुलेपनमञ्जनं स्रजो मणिमुक्तातपनीयमंशुकम् ।
यदि साधु किमत्र योषितां सहजं तासु विचीयतां शुचि ॥ ५० ॥
अन्वयः—अनुलेपनम् अञ्जनं स्रजः मणिमुक्तातपनीयम् अंशुकं यदि साधु अत्र
योषितां किमु तासु सहजं शुचिः विचीयताम् ॥ ५० ॥