सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)
Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary
भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा
पृष्ठ 678, कुल 837 में से
संदर्भ में पढ़ेंपञ्चविंशः परिच्छेदः ६१९
मणियुक्त 'प्रतिसरा' उसी हाथ में बाँधे । फिर उस बिम्ब को वस्त्र से वेष्टित कर उत्तम
रथ पर समारोपित कर कर्मारम्भ (भगवतो बलेनेत्यादि मन्त्र) का पाठ करते हुए
उसके दक्षिण दिशा में न्यास करावे । फिर ऋक् सामपूर्वक मन्त्र का पाठ करते हुए
बाईं ओर न्यास करावे । दाहिनी ओर और बायीं ओर मन्त्रों का पाठ करने वाले
ब्राह्मणों की संख्या क्रमशः चार-चार होनी चाहिये । इसके बाद स्वयं अस्त्र मन्त्र के
द्वारा विघ्नों का नाश करते हुए रथ के आगे-आगे चले ॥ ४९-५२ ॥
सन्नृत्तगेयवादित्रस्तुतिमङ्गलपाठकैः ॥ ५२ ॥
इदं विष्णुर्विचक्रम ऋङ्मयैः सह पाठयेत् ।
एकायनांस्तदन्ते तु ॐ नमो ब्रह्मणे तु यत् ॥ ५३ ॥
तथैव शाकुनं सूक्तं श्रीसूक्तेन समन्वितम् ।
स्वर्णादिनार्थिनः शक्त्या तर्पयंस्तान् प्रवेशयेत् ॥ ५४ ॥
उसके साथ-साथ नृत्य करने वाले, गान करने वाले, बाजा बजाने वाले,
स्तुति और मङ्गल पाठ करने वाले चलें । 'इदं विष्णुर्विचक्रमे' इन ऋचाओं को
पढ़ते हुए वैदिक लोग भी साथ में चलें । सबसे अन्त में शाकुन सूक्त एवं श्रीसूक्त
के सहित 'ॐ नमो ब्रह्मणे तु यत्' इस एकायन का पाठ करने वालों से समन्वित
रहे । इस प्रकार स्वर्णादि की कामना करने वाले उन-उन अर्थी जनों को अपनी
शक्ति के अनुसार तृप्त करते हुए यागगृह में प्रवेश करावे ॥ ५३-५४ ॥
स्वस्थानं यज्ञभूमेर्वे प्रासादाभ्यन्तरं तु वा ।
वक्ष्यमाणविधानेन युक्तं रत्नशिलादिना ॥ ५५ ॥
कृत्वा द्रव्याधिवासं प्राक् कर्मभूमौ पुरोदितम् ।
स्नानकर्मशिलादीनामीषत् कृत्वा तु सार्चनम् ॥ ५६ ॥
यथावद् रत्नविन्यासं पीठपूर्वं निवेश्य च ।
बृहद्विम्बे ततः कुर्यात् कर्मबिम्बेऽखिलं तु वै ॥ ५७ ॥
सन्निरोधस्तु मन्त्राणां तत्र लग्नोदये स्मृतः ।
आबृहत्स्नपनात् सर्वं यत्किञ्चिदथ तत्र तत् ॥ ५८ ॥
निर्वर्तनीयं पूर्णान्तं बुद्ध्वैवं प्राङ् महामते ।
तथा कार्यं शुभो येन मुहूर्तो नावसीदति ॥ ५९ ॥
बिम्बे बृहति सति तस्य केवलं प्रासादाभ्यन्तरप्रवेशम्, तत्र रत्नन्यासपूर्वकं पीठे
स्थापनम्, यागशालाद्याखिलकर्मणां कर्मबिम्बे कर्तव्यत्वम्, लग्नोदये मूलबिम्ब एव
मन्त्रावाहनसन्निरोधम्, मुहूर्तातिक्रमो यथा न संभवेत् तथा बृहत्स्नपनात् पूर्वं कर्तव्यानां
पूर्णाहुत्यन्तानां कर्मणां झटित्यनुष्ठानं चाह—प्रासादाभ्यन्तरं तु वेत्यारभ्य मुहूर्तो
नावसीदतीत्यन्तम् । आ बृहत्स्नपनात् पूर्वमित्यनेन बृहत्स्नपनस्य मूलबिम्ब एव