सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)
Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary
भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा
पृष्ठ 392, कुल 837 में से
संदर्भ में पढ़ेंपञ्चदशः परिच्छेदः ३३३
निति सार्धेन । बान्धवादीनामिति कर्मणि षष्ठी । ते बान्धवादय इत्यर्थः ॥ २६ - २७ ॥
जो विद्वान् इस प्रकार तीर्थ में आकर स्नान करता है वह तत्त्ववेत्ता साधक
है । इसी प्रकार अपने सभी बन्धुओं और मित्रों को तीर्थ में स्नान कराना चाहिये ।
ऐसा करने से वे सभी बन्धु-बान्धव मन्त्रमूर्ति के कृपा प्रसाद से उस तीर्थ स्नान
का फल अनायास ही प्राप्त कर लेते हैं ॥ २६-२७ ॥
किन्तु तद्यानवादित्रवर्जितस्तु भवेद् विधिः ।
इमं विद्धि महाबुद्धे विशेषं चात्र कर्मणि ॥ २८ ॥
अत्र विशेषमाह—किन्त्विति । यानारोपणं मङ्गलवाद्यान्वितत्वं च भगवत एवा-
र्हम्, नान्यस्येति भावः ॥ २८ ॥
किन्तु हे महाबुद्धे ! इस कर्म में यह एक विशेषता है कि तीर्थ स्नान में
वाहन, बाजा आदि वर्जित रखे ॥ २८ ॥
सामान्यमविनाशं यच्चिन्मयं रूपमैश्वरम् ।
विशेषसंज्ञासम्बन्धं जीवहंसं विभाव्य तम् ॥ २९ ॥
पवित्रकं तदाकारं स्मृत्वा स्नाप्यस्ततोऽम्भसा ।
अस्य शरीरस्य भगवच्छरीरभूतत्वादेनमपि भगवदात्मकं स्मृत्वा पवित्रद्वारा स्नानं
कारयेदित्याह—सामान्यमिति सार्धेन ॥ २९-३० ॥
उस पवित्रक में सामान्य अविनाशी सच्चिन्मय ऐश्वर स्वरूप विशेष संज्ञा
सम्बन्ध वाले जीव रूप हंस की संभावना करे । इस प्रकार के आकार का ध्यान
कर उसे जल में स्नान करावे ॥ २९-३० ॥
एवं तेनैव चान्येषां बहूनां बहुभिस्तु वा ॥ ३० ॥
सम्पाद्यं विष्टरैः स्नानं दूरस्थानां सदैव हि ।
तेनैकेनैव पवित्रेण बहूनां बान्धवादीनां यद्वा पृथक् पवित्रैः स्नानं कारयेदि-
त्याह—एवमिति । दूरस्थानां ग्रामान्तरगतानां लोकान्तरगतानां वेत्यर्थः ॥ ३०-३१ ॥
इसी प्रकार उस पवित्रक के साथ अन्यों को अनेक लोगों के साथ स्नान
करावे । फिर दूर के लोगों को भी स्नान करा कर भगवान् के स्नानान्तर के पश्चात्
उन्हें विष्टर सम्पादन करे ॥ ३०-३१ ॥
सम्पन्ने स्नपने त्वेवं द्वितीयेऽह्नि महामते ॥ ३१ ॥
रथे कृत्वार्चिते तं वै प्रपूज्य च यथाविधि ।
यात्राख्यमुत्सवं कुर्यादन्नदानपुरस्सरम् ॥ ३२ ॥
सनृत्तगेयवादित्रं जागरणेन समन्वितम् ।
एकरात्रं द्विरात्रं वा त्रिरात्रं भक्तिपूर्वकम् ॥ ३३ ॥