सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

५१६ सार्थ तुकारामगाथा
नारायणाला जाणेल, त्याच प्राण्याला आम्ही मानू ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, जो बलवान प्रभू रामचंद्राची
उपासना करतो, त्याच्यावरून जीव व शरीर आम्ही ओवाळून टाकू ४
११५४ चुराचुराकर माखन खाया। गोलनीका नद कुमार कन्हया ॥ १ ॥
काहे बराई दिखावत मोहि। जागतहु प्रभुपना तेरा सब हि ॥ २ ॥
और बात सुन उखलसु गला। बाधलिया आपना तू गोपाला ॥ ३ ॥
फेरत बनवन गाऊ धरावत। कहे तुकयाबंधु लकरी लेले हात ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - माखन-लोणी, बराई-बडाई लकरी-काठी
अर्थ - नदाचा मुलगा श्रीकृष्ण हा गोळणीचे लोणी चोरून खातो १ मला कशाला बडाई मारतोस ?
तुझा प्रभुषणा मी जाणत आहे, त्याचे तू रक्षण कर २ हे गोपाळा, आणखी एक गोष्ट तू ऐक तू आपला गळा
उखळाला बांधून घेतला आहेस ३ तुक्याबंधू म्हणतो, हातामध्ये काठी घेऊन तू रानावनात गाई वळवीत हिंडतोस ४
११५५ हरिसु मिल दे एकहि बेर। पाछे तू फिर नाये घर ॥ १ ॥
मात सुनो दुति आये मनायन। जाया करति भर जोबन ॥ २ ॥
हरिसुख मोहि कहिया न जाये। तब तू बुझे आगो पाये ॥ ३ ॥
देखहि नाव कछु पकरि हात। मिलाइ तुका प्रभुसात ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - बेर-समय, वेळ पाछे-नंतर पकरि-पकडेल, धरेल
अर्थ - एक वेळ तू आपले चित्त हरेश्‍वरपात मिळव म्हणजे पुन तुला जन्ममृत्युरूपी घराकडे यावे
लागणार नाही १ ह्याविषयी हकीकत अशी आहे की, ज्या वेळी यमदूत येतील, त्यावेळो तू जरी भर जवानीत
असलास तरी ते तुला जायबंदी करतील २ हरीचे सुख अवर्णनीय आहे माझ्याने ते सागवले जाणार नाही ज्या
वेळेस तू परमार्थोत पाऊल टाकशील, त्यावेळी तुला ते कळेल ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, प्रभू भक्ताचा शुद्ध
भाव पाहून त्याचा हात धरून आपल्याबरोबर केव्हा मिळवून घेईल हे पाहा ४
११५६ क्या कहु नहीं बुझत लोका। लिजाये जम मारत धक्का ॥ १ ॥
क्या जीवनेकी पकडी आस। हाती लिया नहि तेरा घास ॥ २ ॥
किसे दिवाने कहता मेरा। कछु जावे तन तू सब ल्या न्यारा ॥ ३ ॥
कहे तुका तू भया दियाना। आपना विचार कर ले जाना ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - बुझत-समजून, जम-यम, दिवाना-वेडा
अर्थ - काय सांगू ! यम धक्के मारून नेईल हे लोकांना समजत नाही १ हातामध्ये घेतलेला घास
मरणापूर्वी खात्रीने तोंडात घालीन, इतकी देखील सत्ता तुमच्या हातात नसून आम्ही पुष्कळ जगू, अशी आशा का
बाळगली आहे २ हे वेड्या, तू सर्वांहून निराळा आहेस तू देह, स्त्री, पुत्र इत्यादी सब माझे असे का म्हणतोस ?
ते सब नाहीसे होईल ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, तू येडा झाला आहेस लोकहो, तुम्ही आपल्या विषयी विचार
करा ४
११५७ कब महू पाऊ चरन तुम्हारे। ठाकुर मेरे जीवन प्यारे ॥ १ ॥
जग रडे ज्याकु सो मोहि मीठा। मीठा दर आनंदमाहि पेठा ॥ २ ॥
भला पाऊ जनम इन्हे बेर। बस मायाके असग फेर ॥ ३ ॥
कहे तुका धन मानहि दारा। बोहि लिये गुड़लीया पसारा ॥ ४ ॥