सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा ४६९
१०४१ आलें भरा केणें । येरझार चुके जेणें ॥ १ ॥
उभें केलें विटेवरी । पेठ इनाम पंढरी ॥ २ ॥
वाहाती मारग । अवघें मोहोरलें जग ॥ ३ ॥
तुका म्हणे माप । खरें आणा माझे बाप ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- केणे-माल, जिन्नस.
अर्थ:- ज्याच्या सहाय्याने आपली जन्ममृत्यूची येरझार संपते, असा हा या विठ्ठलनामाचा माल बाजारात आला
आहे, तो नीट भरून ठेवा. १ पंढरी ही भक्तांना दिलेली इनामाची मोठी पेठ मिळालेली आहे, आणि या ठिकाणी
विटेवर हा विठ्ठल उभा राहिलेला आहे. २ तो प्राप्त व्हावा म्हणून चहू दिशांनी एकसारखा ओघ लागलेला आहे.
सर्व दिशांनी याला पाहण्यासाठी लोकांची एकच गर्दी उसळून गेली आहे. ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, बापहो,
हा माल घेण्यासाठी माप मात्र खरेखुरे आणा. ४
१०४२ लक्ष्मीवल्लभा । दिनानाथा पद्मनाभा ॥ १ ॥
सुख वसे तुझे पायीं । मज ठेवीं तेचि ठायीं ॥ २ ॥
माझी अल्प हे वासना । तूं तो उदाराचा राणा ॥ ३ ॥
तुका म्हणे भोगें । पीडा केली धांव वेगें ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- लक्ष्मीवल्लभा-लक्ष्मीपती, पद्मनाभा-ज्याच्या नाभीमधून कमळ उगवले आहे, असा
देवा.
अर्थ :- लक्ष्मीपती, दीनांच्या नाथा, पद्मनाभा, १ तुझ्याच पायांवर सर्व सुखांची वस्ती आहे व त्याच
ठिकाणी मला तू ठेव. २ हीच माझी अल्प वासना असून तू उदारांचा राजा असल्यामुळे ती पुरवावीस. ३ तुकाराम
महाराज म्हणतात, देवा, या माझ्या कर्मभोगाने फार त्रास दिला आहे. तू लौकर धावत येऊन माझे रक्षण कर. ४
१०४३ करों ऐसें जागें । वेळोवेळां पायां लागें ॥ १ ॥
प्रेम झोंबो' कंठीं । देह धरणीये लोटीं ॥ २ ॥
राहे लोकाचार । पडे अवघा विसर ॥ ३ ॥
तुका म्हणे ध्यायें । तुज व्यभिचारभावें ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- झोंबो-टिकून राहो.
अर्थ :- देवा, तुमच्याच पायांवर वारंवार पडून राहण्याची इच्छा व्हावी, असे मला जागे करा. १ माझ्या
कंठात तुमच्या विषयीचे प्रेम सदैव टिकून राहो. माझ्या या देहाने धरणीवर तुम्हांस लोटांगण घालावे. २ माझा
सर्व लोकाचार, लौकिक व्यवहार दूर व्हावा आणि मला सर्वांचा विसर पडावा. ३ तुकाराम महाराज म्हणतात,
एखाद्या जारिणीने व्यभिचारीभावाच्या तीव्रतेने आपल्या प्रियकराचे ध्यान करावे, तसे देवा, माझे चित्त तुझ्यावर
जडावे. ४
१०४४ टाळ दिंडी हातीं । वैकुंठींचे ते सांगाती ॥ १ ॥
जाल तरी कोणी जा गा । करा सिदोरी ते वेगा ॥ २ ॥
जाती सादावीत । तेयें असों द्यावें चित्त ॥ ३ ॥
तुका म्हणे बोल । जाती बोलत विठ्ठल ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- सांगाती-सोबती, मित्र, सादवीत-सादघ करीत, समजावीत.
१ झोंबे.