सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा ४४१
अर्थ - देवा, तुमच्या बोलाची आवड मला काय असते, ते काय सांगायाला हवे ? १ सर्व विश्वात भरून
असणाऱ्या देवा, विनोदाने मला गोधळलेल्या मनस्थितीत कृपा करून घालू नका २ देवा, तुम्ही नत करणात
निवास करीत असल्यामुळे सर्व काही जाणताच, तुम्हास जसे आवडेल तसे देवा, तुम्ही करा ३ तुकाराम महाराज
म्हणतात, देवा, मग मी मोठ्या समाधानाने मनापासून मोकळा होईन ४
९८० निर्धाराचे अवघें गोड । वाटे कोड कौतुक ॥ १ ॥
बैसलिया भाव पायीं । बरा तईं नाचेन ॥ २ ॥
स्वामी फळे सावधान । तरि मन उल्हासे ॥ ३ ॥
तुका म्हणे आश्वासावे । प्रेम द्यावे विठ्ठले ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - तईं-तव्हा
अर्थ - कोणतीही गोष्ट निर्धाराने करणे, हेच गोड असून त्याचेच कोडकौतुक होते १ देवा तुझ्या
पायांशी एकदा माझा भाव निश्चित झाला की मग मी त्यानुसार सुंदर नृत्य करीन २ माझा स्वामी मोठ्या साव-
धतेने मजकडे लक्ष देत आहे, असे दिसल्यास मला मनात मोठाच उल्हास वाटेल ३ तुकाराम महाराज म्हणतात,
देवा, मला नीट आश्वासन देऊन तुजविषयीचे प्रेमतुझ द्यावे ४
९८१ जाली तडातोडी । अवघीं पडिलों¹ उघडीं ॥ १ ॥
नव्हो कोणाचीच काहीं । तुझे भरलिया वाहीं ॥ २ ॥
पाथपला सवसार । मोडली बैसण्याची थार ॥ ३ ॥
आता म्हणे तुका । देवा अंतरें राखो नका ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - वाहीं-प्रवाहात, पाथपला-नष्ट झाला, थार-स्थान
अर्थ - देवा, आता आमची व लौकिक गोष्टींची ताटातूट झाली आहे त्यामुळे आम्ही आता उघडे पडलो
आहोत १ आता आमचा व कुणाचाच संबंध नाही, अशी स्थिती प्राप्त झाली असून आम्ही तुझ्या भक्तिमार्गाच्या
प्रवाहात सापडलो आहोत २ आमची आता संसारावरील आस्था संपल्यामुळे तो जवळजवळ नष्टच झाला आहे
हा संसार ज्या आसक्तीवर उभा राहतो, ती आसक्तीची बैठकच मोडून गेल्यासारखी झाली आहे ३ तुकाराम
महाराज म्हणतात, देवा, आता तुम्ही मला आपल्यापासून दूर अंतरावर ठेवू नका ४
९८२ आधार तो व्हावा । ऐसी आस करीं देवा ॥ १ ॥
तुम्हापाशी काय उणें । काय वेचे समाधाने ॥ २ ॥
सेवेच्या अभिलाषें । मन बहु जाले पिसे ॥ ३ ॥
अरे भक्तपराधीना । तुका म्हणे नारायणा ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - अभिलाषें-इच्छेने, पिसे-वेडे, भक्तपराधीना-भक्ताच्या स्वाधीन असणाऱ्या देवा
अर्थ - देवा, आता मला तुमच्याच पायाचा आश्रय मिळावा अशी मी इच्छा करीत आहे १ खरे पाहता
तुमच्यापाशी काय कमी आहे ? माझे थोडेवसे समाधान केले तर काय कमी पडणार आहे तुम्हास ? २ देवा,
तुमच्या सेवेच्या इच्छेने माझे मन येडे बनले आहे ३ अरे भक्ताच्या स्वाधीन असणाऱ्या देवा, नारायणा, तू माझी
अवस्था जाणून माझ्यावर कृपा कर ना ४
९८३ तुमचा तुम्हीं² केला गोवा । आता चुकवितां देवा ॥ १ ॥
फंसें सरे चाळवणे । केले फाशांला शाहाणे ॥ २ ॥
१ पडिली, २ आम्ही
तु गा ५६