सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

३७२ सार्थ तुकारामगाथा
शब्दार्थ व टीपा - नागवण-फसवणूक, ठाव-विसावा
अर्थ - देवा, आता हे आयुष्य असेच काहीही न साधता वाया जाणार ना ? फार मोठी फसवणूक या
आयुष्यात झाली १ देवा, आता तू रक्षणासाठी धाव ना आता वाट तरी कसली व कुणाची पाहतोस ? २ तुझे
व माझे याच गतीने दिवस मात्र वाया चालले आहेत, व अखेर तोंडात माती पडण्याचा प्रसंग आला आहे ३ हे
ओढाळ मन एका क्षणाचाही विसावा घेऊ देत नाही भवसागरात बुडवायला तत्पर झाले आहे ४ नाना विषयाचा
घाला आता मजवर पडत असून या सर्वानी मला चांगलेच फसविले आहे ५ तुकाराम महाराज म्हणतात, देवा,
आता धाव तू मी तुला मनोभावे शरण आलो आहे ६
७६९ सोसोनि विपत्ती । जोडी दिली तुझे हातीं ॥ १ ॥
त्याचा हाचि उपकार । अतों आम्हाशीं वेव्हार ॥ २ ॥
नामरूपा केला ठाव । तुज कोण म्हणतें देव ॥ ३ ॥
तुका म्हणे हरी । तुज ठाव दिला घरीं ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - जोडी-प्राप्ती ठाव-स्थान
अर्थ - देवा, आजपर्यंत आम्ही अनेक हालअपेष्टा भोगल्या व तुला तुझ्या स्थानाची प्राप्ती करून दिली १
त्याचा तू असाच उपकार फेडणार वाटते ? अंतकाळी आम्हास सोडून जाण्याचा व्यवहार तुला शोभतो काय ? २
तुला नामरूपाचे स्थान आम्हीच प्राप्त करून दिले ना ? नाही तर तुला देव तरी कुणी म्हटले असते रे ? ३
तुकाराम महाराज म्हणतात देवा, तुला तुझ्या घरात नीट स्थान प्राप्त करून दिले ते आम्हीच ना ? ४
७७० आपुले मागता । काय नाहीं आम्हा सत्ता ॥ १ ॥
परि या लौकिकाकारणे । उरी ठेविले बोलणें ॥ २ ॥
येचि आता घडी । करु बैसो तेची फडी ॥ ३ ॥
तुका म्हणे करितो तुला । ठाव नाहींसे विठ्ठला ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - उरीं-शिल्लक, फडी-निकाल
अर्थ - देवा, आमचीच वस्तू मागायला आम्हास अधिकार नाही असे झाले की काय ? १ देवा, आम्ही
हे बोलणे चांगले मोठयानेही केले असते पण तुझा नावलोकिक मोठा, म्हणून आम्ही मोठयाने बोलणे शिल्लक
ठेविले आहे २ पण आता याच वेळेस ये पाहू थोडा वेळ बसू व आपल्या व्यवहाराचा निकाल लावून टाकू ३
तुकाराम महाराज म्हणतात, देवा, तुमचा या जगात ठावठिकाणा लागणार नाही असे करू का ? ४
७७१ असो आता किती । तुज यावे काकुलती ॥ १ ॥
माझें प्रारब्ध हे गाढें । तू बापुडें तयापुढें ॥ २ ॥
सोडवीन आता । बीदें तुझीं पंढरीनाथा ॥ ३ ॥
तुका म्हणे बळी । तो गाढपाचे कान पिळी ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - गाढपाचे-निर्बळाचे, गरिबाचे
अर्थ - असो देवा, आता मी काकुळतीस तरी किती यावे रे ? १ माझे हे प्रारब्धकर्म फार मोठे असून
तू त्याच्या पुढे अगदीच क्षुल्लक दिसत आहेस २ पंढरीनाथा, पतितपावन वगैरे जी बीदे तुझी आहेत, ती मी आता
दूर करून टाकतो कारण त्याचा उपयोग दिसत नाही ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, बलवान माणसाने, निर्बळाचा,
गरिबाचा कान धरावा असा नियमच आहे की ४