सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा ३१७
मुलाची नीट समजूत काढा. ५ देवा, अशा प्रकारचा बोभाटा पुष्कळ दिवस करून मी तुमची वाट पाहून थकून
थकून गेलो आहे. तुकाराम महाराज म्हणतात, ताट वाढून ठेवलेले असावे व त्याचा वीट आलेला असावा, तसा
माझा कंटाळा स्वामी करतात की काय ? ६
६४० बरें जालें आजिवरी । नाहीं पडिलों मृत्याचे आहारीं ।
वांचोन आलों एथवरी । उरलें तें हरी तुम्हां समर्पण ॥ १ ॥
दिला या काळें अवकाश । नाहीं पावलें आयुष्य नाश ।
कार्या कारण उरलें शेष । गेलें तें भूस जावो परतें ॥ २ ॥
बुडणें खोटें पावतां थडी । स्वप्नीं झाली ओढाओढी ।
नासली जागृतीची घडी । साच जोडी शेवटीं गोड घास ॥ ३ ॥
तुम्हांसि पाथविली हाक । तेणें निरसला धाक ।
तुमचें भातें हें कवतुक । जे शरणागत लोक रक्षावे ॥ ४ ॥
रवीच्या नांवें निशीचा नाश । उदय होतांचि प्रकाश ।
आतां कैंचा आम्हां दोष । तूं जगदीश कैवारी ॥ ५ ॥
आतां जळो देह सुख दंभ मान । न करीं याचें साधन ।
तूं जगदादि १ नारायण । आलों शरण तुका म्हणे ॥ ६ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- भूस-फोलकटाप्रमाणे व्यर्थ, थडी-पैल तीरास, भातें - कौतुकाचे भांडवल, साऊ,
निशीच्या-रात्रीच्या
अर्थ.- देवा, आजपर्यंत मी मृत्यूच्या दाढेत सापडून नाश पावलो नाही हे बरेच झाले. येथपर्यंत वाचून
राहिलो हे ठीक झाले. आता माझे उरलेले सर्व आयुष्य देवा, मी तुम्हास समर्पण करीत आहे. १ आजपर्यंत या
काळानेच संधी दिली म्हणूनच माझा नाश झाला नाही. काही कार्य करणे उरले आहे म्हणूनच हे आयुष्य उरले
आहे. मागचे आयुष्य फोलकटाप्रमाणे व्यर्थ गेले ते जाऊ द्या २ एकदा पैल तीरावर पोचल्यावर मग नदीत बुडलो हे
सर्व खोटेच ठरते. किंवा स्वप्नात वाटेल तेवढी ओढाओढी झाली तरी जागृत अवस्था आल्यानंतर मग ते सर्व
खोटेच ठरते. तसाच खरा आनंद मला शेवटी तुमच्या भेटीचा गोड घास मिळणार आहे यातच वाटतो. ३ मी
तुम्हास प्रेमाने हाक मारली त्यामुळेच देवा, माझी भीती नाहीशी झाली आहे. शरण आलेल्यांचे रक्षण करावे हे जे
तुम्ही कौतुकाने करून शरणागतास प्रेमाचा साऊ देता तोच मोठा आहे. ४ सूर्य उगवल्याबरोबर रात्रीचा जसा
नाश होतो, प्रकाशाचा उदय होतो, त्याप्रमाणे तू जगाचा स्वामी आमचा कैवारी असताना आम्हांस दोष कसा
लागणार ? ५ आता माझ्या अंगी असणारा देहसुखाचा, दंभाचा, मानाचा अभिमान जळून जावो. मी आता
त्याच्याकडे ढुंकूनही पाहणार नाही. तुकाराम महाराज म्हणतात, देवा, तू जगाचा स्वामी आहेस, नारायणा, मी
तुला शरण आलो आहे. ६
६४१ आतां माझा नेणो परतों भाव । विसावोनि पायीं ठेविला जीव ।
सफळां लाभांचा हा ठाव । ऐसा भाव जाला चित्ताठायीं ॥ १ ॥
भांडवल गांठी तरि विश्वास । जालों तों जालों निश्चय दास ।
न पाहें मागील ते वास । पुढती सोस सेवेचाची ॥ २ ॥
आहे तें निवेदिलें सर्व । मी हें माझें मोडियला गर्व ।
अकाळीं काळ अवघें पर्व । जाला भरवसा कृपेलाभाचा ॥ ३ ॥
१ जगदीश.