सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा १५७
३२८ शोधिसील मूळें । त्याचें करोसी वाटोळें ॥ १ ॥
ऐसे संतांचे बोभाट । तुझे बहु जाले तट ॥ २ ॥
लौकिका बाहेरी । घाली रोंखीं जया घरीं१ ॥ ३ ॥
तुका म्हणें गुण । तुझा लागलिया शून्य ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- बोभाट-गवगवा, तट-तन्हा, शून्य-मुक्तता.
अर्थ :- देवा, ज्यांची मुळे तुम्ही शोधता त्याचे वाटोळे करता. १ असा तुमच्या विषयीचा गवगवा सर्व
साधुसंतांनी केलेला आहे. तुमच्या अशा तऱ्हा किती सांगाव्यात ? २ तुम्ही ज्याच्यावर रोखून धरता त्यास तुम्ही सर्व
लौकिकाच्या बाहेर घालून देता. ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, तुझा एकदा गुण लागला की त्या माणसांस
लौकिकापासून मुक्तता मिळते. त्याचे लौकिक जीवन शून्य होते. ४
३२९ वैद्य वाचविती जीवा । तरी कोण ध्यांतें देवा ॥ १ ॥
काय जाणों कैसी परी । प्रारब्ध तें ठेवी उरी ॥ २ ॥
अंगीं दैवत संचरे । मग तेथें काय उरे ॥ ३ ॥
नवसें कन्यापुत्र होती । तरि कां करणें लागे पती ॥ ४ ॥
जाणे हा विचार । स्वामी तुक्याचा दातार ॥ ५ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- परी-प्रकार, उरी-शिल्लक.
अर्थ :- वैद्याच्या औषधाने जर माणसाचे रोग नष्ट होत असतील तर मग देवाच्या ध्यानाची गरज काय ? १
प्रारब्धाने जे शिल्लक ठेविले असेल तसे होईल असे असले, तरी खरोखर काय घडेल ते समजत नाही २ एकदा
अंगात दैवत संचारले म्हणजे काही तेथे उरत नाही ३ जर नवसासायासाने मुलगे-मुलगी होणार असतील तर
मग नवरा करण्याची गरजच काय आहे ? ४ तुकाराम महाराज म्हणतात, या सर्व बाबींचा विचार तुक्याचा स्वामी
जाणतो; तुकोबाच्या काही नीट ध्यानात येत नाही ५
३३० मार्गीं बहुत । याचि गेले साधुसंत ॥ १ ॥
नका जाऊं आडराणें । ऐसीं गर्जती पुराणें ॥ २ ॥
चोखाळिल्या वाटा । न लगे पुसाव्या धोपटा ॥ ३ ॥
झळकती पताका । गरुड टके म्हणे तुका ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- धोपटा-सरळ, टके-टोंकास
अर्थ :- ईश्वराचे भजनपूजन, नामस्मरण याच मार्गाने पुष्कळ साधुसंत गेले आहेत आजपर्यंत. १ उगाच
भलत्यासलत्या आडमार्गाने जाऊ नका अशी गर्जना सर्व पुराणे करीत आहेत. २ हा भक्तिमार्ग अनेकांनी चोखाळून
स्वच्छ केलेला असल्याने याच्या वाटा कुणास विचाराव्या लागत नाहीत. धोपट मार्गाने जाता येते. ३ तुकाराम
महाराज म्हणतात, या मार्गाने जाणाऱ्या येणाऱ्याच्या पताका झळकत असून त्यांच्या अग्रभागावर गरुडाचें वास्तव्य
आहे. ४
३३१ पातिकीचा सोहळा । चला जाऊं पाहूं डोळां ।
आले वैकुंठ जवळां । सन्निध२ पंढरीये ॥ १ ॥
पीक पिकलें घुमरी । प्रेम न समाये अंबरीं ।
अवघी मातली पंढरी । घरोघरीं सुकाळ ॥ २ ॥
१ घरीं. २ पंढरीये सन्निध.