सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा ९९
मोठ्या कौशल्याने घातलेली असते, आणि मोठघाने नामाची गर्जना ते करीत असतात. ४ या क्षेत्रात हरी, हर, व
ब्रह्मदेव यांच्या बरोबर सर्व तीर्थासह भीमा नदी असून तेहतीस कोटी देवाची वस्तीही येथेच आहे या क्षेत्रातील
सर्व थाट पाहून सर्वजण विस्मित होतात व त्यांना देवाची नगरी अमरावतीही ओस पडली असे मनापासून वाटते. ५
लोक वैकुंठाची थोरवी वर्णन करीतात, पण त्याची बरोबरी पंढरपुराशी कधीच होणार नाही. तुकाराम महाराज
म्हणतात, स्त्रीपुरुपानो, कसलाही आळस न करता या पंढरपूरच्या विठ्ठलावर चित्त ठेवा. ६
१९६ ब्रह्मादिकां न कळे खोळ । ते हे आकळ धरिली ॥ १ ॥
मोहरी पांवा वाहे काठी । धांवे पाठीं गाईंचे ॥ २ ॥
उच्छिष्ट न लभे देवा । तें हे सदेवां गोवळ्यां ॥ ३ ॥
तुका म्हणे जोड झाली । ते हे माउली आमुची ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा :- खोळ-पांघरुण, आकळ-न कळण्यासारखा.
अर्थ :- या श्रीकृष्णाच्या रूपाची ओळख ब्रह्मादिकांनाही होत नाही. या विठ्ठलाने न कळण्यासारखे पांघरुण
जणू घेतले आहे. १ याच्या हातात पावा, मुरली व काठी असून तो गाईंच्या पाठीमागे धावत असतो. २ याच्या
उष्टघासाठी देवादिप प्रयत्न करतात, पण त्यांनाही ते मिळत नाही. पण या गोपाळांना मात्र नेहमीच ते मिळत
राहते. ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, मोठ्या भाग्याने याची जोड होऊन ही थोर माऊली आम्हास मिळाशी आहे. ४
१९७ कान्होबा तूं आलगट । नाहीं लाज बहु धीट ।
पाहिले वाईट । बोलोनिया खोटें ॥ १ ॥
परि तूं न संडिसी खोडी । करिसी केली घडीघडी ।
पाडिसी रोकडी । तुटो माये आम्हांसी ॥ २ ॥
तूं ठायींचा गोवळ । अविचारी अनर्गळ ।
चोरटा शिंदळ । ऐसा पिटूं डांगोरा ॥ ३ ॥
जरी तुझी आई । आम्ही घालूं सर्वा ठायीं ।
तुका म्हणे तेंही । तुज वाटे भूषण ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - आलगट-दांडगा, खोडकर, अनर्गळ-स्वच्छंदी.
अर्थ :- कान्होबा, तू मोठा दांडगा असून तुला काही लाजलज्जा नाही तू फारच धीट आहेस तुला आम्ही
वाईट बोलून पुष्कळ पाहिले. १ पण तू आपली खोड काही सोडीत नाहीस. जे आजवर केलेस तेच पुनः पुनः आत्ताही
करीत आहेस. अशा या तुझ्या करण्याने तू तुझ्याआमच्यांत अंतर मात्र पाडशील हे ध्यानात धर. २ खरे म्हणजे
तू मूळचा गवळीच. अगदी अविचारी व स्वच्छंदी आहेस. तू पक्का चोर आहेस, वाईट चालीचा आहेस असा तुझा
लौकिक आम्ही सर्वत्र पसरवू. ३ जरी तुझी आई सर्वांच्या खाली घातली तरी तेही तुला भूषणच वाटेल असे
वाटते. ४
१९८ भोजनाच्या काळों । कान्हो माडियेली आळी ।
फाला करी वनमाळी । अन्न एकवटा ।
देईं निवडुनी । माते म्हणतो जननी ।
हात पिटूनि मेदिनी । वरि अंग घाली ॥ १ ॥
कंसा आळी घेसी । नव्हे तेचि करविसी ।
घेईं दुसरे तयेसी । यारी म्हणे नको ॥ २ ॥