सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

54
(1) Pratigrahanika & (2) Bhanjani ; the 2 forms
of Bhanjani. (1) Consists in improvising music ending in
the particular phrase in the piece; (2) Consists in
changing the form of the phrase party or fully maintain-
ing the chhaya or emotion.
(298·303) ரூபக ஆலப்தி — அதன் இருவகை —
(1) ப்ரதிக்ரஹணிகா (ஸ்வரம் பாடுதல்;, (2) பஞ்சனி
(சங்கதிபோடுதலும், நிரவலும்)
वर्णालङ्कार सम्पन्ना गमकस्थायचित्रिता ॥ ३०४ ॥
आलप्तिः क्रियते तद्ज्ञैः बहुभङ्गिमनोहरा ।
स्वरस्य कम्पो गमकः श्रोतृचित्त सुखावहः ॥ ३०५ ॥
भेदाः पञ्चदशैवास्य कथितास्तिरिपादयः ।
लघिष्ठडमरुध्वान कम्पानुकृतिसुन्दरः ॥ ३०६ ॥
द्रुततुर्यांशवेगेन तिरिपः परिकीर्तितः ।
यदा द्रुततृतीयांश वेगःस्यात्स्फुरितस्तदा ॥ ३०७ ॥
द्रुतार्धमानवेगेन कम्पितं गमकं विदुः ।
द्रुतवेगेन लीनस्तु कम्पने गमको भवेत् ॥ ३०८ ॥
लघुवेगेन कम्पश्चेत् भवेदान्दोलितस्तदा ।
नाना प्रकारवक्रत्वं स्वरकम्प्यो यदा भवेत् ॥ ३०९ ॥
वेगाधिकस्तथा प्रोक्तो गमको वलिसंज्ञकः ।
त्रिभिन्नस्तु त्रिषुस्थानेष्वविश्रान्तघनस्वरः ॥ ३१० ॥
कण्ठे तु कोमलः कंपः ग्रन्थिलोवलिलक्ष्मयुक् ।