सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

38
(219-220) ‘Kakuba’ lakshana.
(219 220) ‘ககுபா’ லக்ஷணம்.
हिन्दोलको रिधत्यक्तः सत्रयः कथितो बुधैः । ।
मूर्छना शुद्धमध्या स्याद् औडवः काकलीयुतः ॥ २२१ ॥
उदाहरणम् ।
नितम्बिनीमन्दतरङ्गितासु दोलासु खेलासुखमादधानः ।
खर्वः कपोतद्युतिकामयुक्तो हिन्दोलरागः कथितोमुनीन्द्रैः ॥ २२२ ॥
सगम पनि मपस । इति हिन्दोलः ॥ १३ ॥
(221-222) ‘Hindola ’ lakshana.
(சு. 221-222) ‘ஹிந்தோள’ லக்ஷணம்.
धैवतांशग्रहन्यासा पूर्णा वेलावली मता ।
पौरवीमूर्छना ज्ञेया रसेवीरे प्रयुज्यते ॥ २२३ ॥
उदाहरणम् ।
सङ्कतदीक्षां दयिते च दत्वा वितन्वती भूषणमङ्गकेषु ।
मुहुः स्मरन्ती स्मरमिष्टदेवं वेलावली नीलसरोजकान्तिः ॥ २२४ ॥
धनि सरि गम पध । इति वेलावली ॥ १४ ॥
(223-224) ‘Velavali’ lakshana.
(சு. 223-224) ‘வேளாவளி’ லக்ஷணம்.
षड्जग्रहांशकन्यासा पूर्णा रामकरी मता ।
मूर्छना प्रथमा ज्ञेया करुणे सा प्रयुज्यते ॥ २२५ ॥
रिधत्यक्ता तु केचित्तु केचित्पञ्चमवर्जिता ।
षाडवा औडवा ज्ञेया सम्पूर्णा च त्रिधा मता ॥ २२६ ॥