सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

Sangita Darpana of Damodara Pandita (TMSSML Edition)

दामोदर पण्डित (सम्पादक: के. वासुदेव शास्त्री) द्वारा

DevanagariSanskritpublished258 पृष्ठ

पृष्ठ 31, कुल 258 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 31

2
द्रुहिणेन यदुद्दिष्टं प्रयुक्तं भरतेन च ।
महादेवस्य पुरतः तन्मार्गाख्यं विमुक्तिदम् ॥ ४ ॥
तत्तद्देशस्थयारीत्या यत्स्याल्लोकानुरञ्जकम् ।
देशे देशे तु सङ्गीतं तद्देशीत्यभिधीयते ॥ ५ ॥
गीतवादित्रनृत्यानां रक्तिःसाधारणोगुणः ।
अतोरक्तिविहीनंयत् न तत्सङ्गीतमुच्यते ॥ ६ ॥
(3, 4, 5) The 2 divisions of the Art-Marga and Desi.
Marga is the system as taught by Brama to Bharata.
Desi is the system which grew up according to the tastes
of different countries and climes.
6. Inalienable quality of music and dance—is their
harmony to produce a pleasing effect.
(சு. 3-5) சங்கீதக் கலையின் இரு பிரிவுகள் :-
(1) மார்க்கம், (2) தேசீ.
'மார்க்கம்' என்பது பிரமன் பரதமுனிக்கு உபதேசித்த
வழி.
'தேசீ' என்பது பல நாடுகளிலும் ஜனங்களின் சுவைக்
கேற்ப மாறிய வழி.
சு. (6) கீதம், வாத்யம், நிருத்தியம், இம்மூன்றின் முக்கிய
மான குணம்—இவை ஒன்றோடொன்று லயித்து ஆனந்தத்தை
அளித்தலாகும்.
अथ रागोत्पादनकारणं लिख्यते ।
शारीरं नादसम्मूर्तिस्स्थानानिश्श्रुतयस्तथा ।
ततः शुद्धाः स्वराः सप्त विकृता द्वादशाप्यमी ॥ ७ ॥
वाद्यादिभेदाश्चत्वारो रागोत्पादनहेतवः ।
कुलानि जातयो वर्णा द्वीपान्यार्षं च दैवतम् ॥ ८ ॥
छन्दांसि विनियोगाश्च स्वराणां श्रुतिजातयः ।
ग्रामाश्च मूर्छनास्तानाः शुद्धाःकूटाश्च संख्यया ॥ ९ ॥