सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

217
अन्येऽपि सन्ति भूयांसः शब्दास्तेलक्ष्यवर्त्मनि ।
ग्रन्थ विस्तर भीरुत्वान्नोक्तं लक्षणवस्तुतः ॥ २०० ॥
इति शब्द नृत्तम्
(Sl. 176-200) Sabda Nritta and its varieties.
(சு. 176-200) சப்த நிருத்தம் - அதன் வகைகள்.
अथ गीत नृत्यम् ।
तदादिवर्ण संघाते गीतताळानुसारिणी ।
ताळधारिसमुद्गीते नृत्येत्पात्रं ससौष्ठवम् ॥ २०१ ॥
येन येन हि गीतेन तन्नाम्ना नृत्यमादिशेत् ।
स्थाय्यादिवर्णानङ्गेन भावान्नेत्राद्युपाङ्गकैः ॥ २०२ ॥
हस्तैरभिनयेदर्थान्पदवाक्यसमुद्भवान् ।
ताळग्रहा ङ्गिभेदैः समादींश्च यथोचितम् ॥ २०३ ॥
अथ स्वरमण्ठ नृत्यम् ।
यस्य गीतस्य यो रागस्तन्मुख्याश्रयः स्वराः ।
ग्रहांशन्यासभेदेन तत्र यः स्याद्ग्रहः स्वरः ॥ २०४ ॥
सस्वरोऽत्राभिनेतव्यः अंशन्यासस्वरौ तथा ।
अथ षड्जादीना मभिनयः ।
दक्षिणे नालपद्मेन वामेन चतुरेण तु ।
परिमण्डलितेनाथ मयूरललितेन च ॥ २०५ ॥
एवं विनिर्दिशेत्षड्जं कोविदो नाट्यनृत्ययोः ।
28