सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

215
गीतेऽथ शब्द उडुपे लागेस्थाप्यौ क्रमात्पुनः ।
करणै नृत्तहस्तैश्च चारीस्थानकसंमिता ॥ १८३ ॥
शब्दप्राधान्यतोज्ञेया वाद्याक्षरविवेकतः ।
वाद्याक्षराणि यथा । तद्धि त्योंठेनं ॥ १८४ ॥
शब्दनृत्तं द्विधात्वैक मक्षरैक प्रधानकम् ।
स्वरप्रधानमपरं नर्तनं यत्र जायते ॥ १८५ ॥
वाद्यप्रबन्धा ये पूर्वं उक्तास्तेनैव सूरयः ।
दाक्षिणात्या जगुश्शब्दाभिधेया नृत्यकर्मणि ॥ १८६ ॥
तत्र प्रथमं ध्रुवस्योदाहरणम् । तकं दिक्किण्णक
जक जक ढिंढिं झक किग ककिण जकक जकक-
तक्कु कुडि किण ॥ १८७ ॥
जक झण कुथ डिकि तक्किणं जथ डिकिट तक्किण जकणक
किटनक किथा । इति ध्रुवशब्दाः ।
एवमन्येपि शब्दाः लक्ष्ये द्रष्टव्याः ॥ १८८ ॥
इति सूडशब्दनृत्तम् ॥
अथ विवर्तना नृत्तम् ।
दक्षिणांगेऽथवामाङ्गे स्वरपाटगतं यदि ।
नृत्तं विवर्तनाख्यं स्यात् अङ्गोपाङ्गसमन्वितम् ॥ १८९ ॥
ध्रुवतालेन चेन्नृत्यं सर्वलोक मनोहरम् ।
अथोदाहरणं । ध्रुवतालः