सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

189
ततः सकलदिक्कचक्राभिमुखं गतिमाचरेत् ।
त्र्यस्रां च चतुरस्रां च गतिं सर्वत्र दर्शयेत् ॥ ४४ ॥
लहरी चक्रकादींश्च चालकान् कतिचिन्नयेत् ।
अत्रक्रियामनोहारि बाह्वोश्चालकमुच्यते ॥ ४५ ॥
तत्र लहरी चक्र सुन्दरस्य लक्षणम् ।
नाभिक्षेत्रसमीपस्थे तिर्यग्लुठतिचैकके ॥ ४६ ॥
अपरन्तु पराचीन मान्दोलितककर्मणा ।
नीत्वा वामांसपर्यन्तं बहिरेव प्रसार्य च ॥ ४७ ॥
अमुमन्तःसमाक्षिप्य मूर्ध्नासव्यपसव्यमोः ।
विलोल्य पार्श्वयोर्मन्दं विलासेन तु यद्भवेत् ॥ ४८ ॥
प्रकीर्तितं तुतद्वीरै लहरीचक्रसुन्दरम् ।
रासकेनैव तालेन लयत्रितयसंयुतम् ॥ ४९ ॥
लघ्वादिताळो लोकेऽसौ रास इत्यभिधीयते ।
इत्यादिताळः
क्रियान्तरविश्रान्ति र्लयस्स त्रिविधो मतः ॥ ५० ॥
द्रुतो मध्यो विलम्बस्तु द्रुतश्शीघ्रतमोमतः ।
द्विगुण द्विगुणौ ज्ञेयौ तस्मान्मध्यविलम्बितौ ॥ ५१ ॥
विधाय नर्तनं हंसास्येन मानमथाचरेत् ।
इति मुखचालिः ।
Sl. 8. 'Prabhu' or the Patron presiding over the
performance.
Sl 9-14. 'Brinda' or the group of singers and
orchestra.
Sl. 14-51. 'Mukhachāli' or the Introductory Dance;
'Pushpānjali' or the flower-offering; and 'Nāndi' or the
Benedictory verse.