सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

184
सङ्गीतमार्गकुशले वदान्ये भावुके नृपे
कलाभिज्ञैः समं सभ्यैः स्वस्थे रङ्गमधिष्ठिते ॥ ८ ॥
प्रविशेदथ रङ्गोर्वीं सांप्रदायिक वृन्दकम् ।
गातृवादक संघातो बृन्दमित्यभिधीयते ॥ ९ ॥
भुरुट्यानुवृत्तिमिलंनं तालकालानुवर्तनम् ।
मिथ स्त्रुटितनिर्वाहः त्रिस्थानव्याप्तिशक्तिता ॥ १० ॥
शब्दसादृश्यमित्येते प्रोक्ताबृन्दस्य षड्गुणाः ।
ततादिवाद्ययुक्तेन कर्तव्यं नृत्तकोविदैः ॥ ११ ॥
चत्वारोमुखगातारो द्विगुणास्समगायनाः ।
गायन्यष्टौ च तत्रोक्तास्तालधारीचतुष्टयम् ॥ १२ ॥
मार्द्दङ्गिकास्तु चत्वारो वांशिकानां चतुष्टयम् ।
एवञ्चोत्तमवृन्दंस्यात् कर्तव्यंच प्रयत्नतः ॥ १३ ॥
मध्यमंस्यात् तदर्द्धेन तदर्द्धेन लघुस्मृतम् ॥ इति बृन्दलक्षणम्
नृत्यादौ प्रथमं नृत्यं मुखचालिरितिस्मृतम् ।
अनिबद्धं निबद्धं च द्विधागीतं प्रयोजयेत् ॥ १४ ॥
ततो गणेशशब्दं च मङ्गलार्थं प्रयोजयेत् ।
मेलापकं वादयेयुः मुहरापरनामकम् ॥ १५ ॥
किञ्चित्स्थानकमाश्रित्य तिष्ठेज्जवनिकान्तरे
दधत्पुष्पाञ्जलिं पात्रं सौष्ठवैकनिकेतनम् ॥ १६ ॥
अन्तर्धानांशुके दूरीकृते चेतांसि पश्यताम् ।
मोदयन् प्रविशेद्रङ्गं मध्येपुष्पाञ्जलिं क्षिपेत् ॥ १७ ॥