सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

-181

तद्भेदा मेरुभिः प्रोक्ता तत्संख्यातेषु मेरुषु
प्रस्ताररीतिः पूर्वोक्ता तत्संख्यातेषुमेरुषु ॥
प्रसाररीतिः पूर्वोक्ता विशेषस्त्ववधार्यताम् ।
निषेधोवा विधानं वा यस्यस्यादत्रयत्नतः ।
प्रतिपाल्यैव तं सर्वं पश्चादन्त्योविधिर्मतः
इति खण्डप्रस्तारः ।
अथ मेरुनष्टोद्दिष्टम् ।
अन्त्ये ऽङ्केन्यूनषष्ठाङ्के तद्धेत्वङ्कांश्च पातयेत्
द्रुतादयस्त्वपातेस्युः तत्रैवाथपुनर्विधिः
योयो न पतितस्तत्र तद्धेत्वङ्कांस्तु पातयेत्
यावदिष्टद्रुतादीनां लाभः पातेत्वयं क्रमः
शिष्टेऽङ्के शिष्टहेत्वङ्कान्पातयेत्पूर्वे पूर्वतः ।
एकाङ्कपाते र्लादीनां लाभःस्याद्युगपद्द्वयोः ।
पातेमहान्तं विलिखे देवमूह्यंयथोचितम्
इति चतुर्मेरुपङ्क्ति नष्टोद्दिष्टम्
उद्दिष्टपतिते रङ्कैन्यूनात्संख्याधिगम्यते ।
इत्युद्दिष्टम् ।
अथ विरामप्रस्तारः ।
द्रुतस्याधो विरामः स्याद्विरामद्रुतयोर्द्रुतः ।
प्रस्तारैः पूर्ववत्सर्वं एतद्बुद्ध्या विधीयते ॥
इति विरामान्त प्रस्तारः ॥