सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

168
लघुद्वंद्वं द्रुतद्वंद्वं लघुदौ वर्णमंठके ।
॥ । । ० ० । ० ० ॥ इति वर्णमंठः
गुरुः प्लुतो भवेद्यत्र गंभीरोमंठको भवेत्* ।
॥ ऽ डे ॥ इति गंभीरमंठः
द्रुतत्रयं लघुश्चैको द्रुतोलश्चद्रुतोमतः ।
शरद्वयं भवेद्यत्र भिन्नमंठस्स उच्यते ॥
॥ ० ० ० । ० । ० । । ॥ इति भिन्नमंठः
कलिङ्गमंठो विज्ञेयो द्रुतो लघुयुगान्वितः ।
॥ ० । । ॥ इति कलिङ्गमंठः
आदितालो द्वितीयश्च दद्वयञ्च लघुस्ततः ।
यति लभद्वयं यत्र द्वितीय युगलं तथा ।
• वेदं द्रुतास्तु विज्ञेयाः पश्चाच्छरचतुष्टयम् ।
अशब्दञ्च क्रमाद् ज्ञेयं संकीर्णेमंठकेबुधैः ।
॥ ० ० । ० ० । ०̄ । ० । ० ० । ० ० । ० ० ० ०
г г г г ॥ इति संकीर्णमंठः

• अत्र 11499-मातृकायां अधिकपाठः यथा—
  सगणो लघु दीर्घौच श्रीरंगे मंठके भवेत् ।
  ॥ । । ऽ । डे ॥ इति श्रीरंगमंठः