समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

वैष्णवादिस्थानकलक्षणं नामाशीतितमोऽध्यायः । ६२७
समुन्नतकटीवामञ्चावहित्यं तदुच्यते ।
एकः समस्थितः पादो द्वितीयोऽग्रतलान्वितः ॥ १२ ॥
( शूँदूमविद्धं वात ? ) श्रक्रान्त उच्यते ।
स्थानत्रयमिदं स्त्रीणां नृणामपि ( भवेत् ) क्वचित् ॥ १३ ॥
कटीपार्श्वे करौ वक्त्रमुरो ग्रीवा शिरस्तथा ।
स्थानकेषु समस्तेषु कार्यमेतत् क्रियानुगम् ॥ १४ ॥
क्रियाणां पुनरानन्त्यात् सँमस्तेन न शक्यते ।
वक्त्रं(क्तुं) तथापि दिङ्मात्रमस्माभिः ( सं ) प्रदर्श्यते ॥ १५ ॥
दृष्टायाः प्रिय( विचेँ ? ) नार्याः पुरुषस्य वा प्रियाभ्यर्णे ।
भवति स्थितसंस्थानं त्रिभिरिति तच्च कथयामः(?) ॥ १६ ॥
यद् ब्रह्मसूत्रमृज्वागते भवेत् ( तन्मत्भागेऽपि ? ) ।
अवय( व )विभागतस्तत् कथयामः साम्प्रतं क्रमशः ॥ १७ ॥
( शीनं तत्रयँ वि ? ) नासिकाधरपुटेषु सृक्वणि च ।
( कंगंते परचूचुकपूर्वेण कलान्तरे ? ) नाभौ ॥ १८ ॥
पश्चादूरुर्मध्ये पश्चिमगुल्फ॑स्य तद्ददन्ते च ।
( स्थोने त्रिभंगा भामिनि ? ) ( सूँ ) त्रस्य गतिर्विनिर्दिष्टा ॥ १९ ॥
पादौ तालान्तरितौ कर्तव्यौ स्थानके त्रिभागा( भङ्गा )ख्ये ।
षोडशविंशत्यङ्गुलमध्येऽन्तरितो १३ ( पितुदडिदाक्षे ? ) १५ ॥ २० ॥
गमनं त्रिविधं प्राहुर्दुत १६ मध्यविलम्बितप्रभेदेन ।
( स्थानेष्वर्धनेत्रारुयमभित्तिषु त्रयगमध्ये ? ) ॥ २१ ॥
प्रा( न्ते ) करवीरस्याथ +++++ सृकपर्यन्ते ।
कण्ठान्ते ( परभागा स्तनतोङ्गुलदुम्मपर्यन्ते ? ) ॥ २२ ॥
१ द. श्वि । २ द. शुचीविद्धमविद्धं वातश्चाक्रांत उच्यते । ३ द. सा । ४ द. त्रा । ५ द. प्रतौ
तथा मुद्रित पुस्तके 'सविधे'। ६ द. 'तन्मतं त्रिभागेऽपि । ७ द. 'ऋद्वय । ८ द. ल्य । ९ मुद्रित
पुस्तके 'स्थाने त्रिभङ्गनामनि' इति स्यात् । १० द. ना । ११ द. मि । १२ द. ल । १३ द. 'तो'
स्थाने 'तौ' । १४ द. ख्ये । १५ द. र्हु । १६ द. र्धेकसा विशार्दूनेँ । १७ द. हुलपुम्म ।