समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

६१८ समराङ्गणसूत्रधारे
बाह्यो(ह्वोः) षोडशमात्रश्च प्रबाह्यो(ह्वो)रेवमेव सं¹ः।
(पाष्ण्र्यौ² द्वादशमात्रस्ये मालव्यस्त्वेह³ विस्तृनिः⁴?) ॥ ८९ ॥
पीनांसो ⁵दीर्घबाहुश्च पृथुवक्षाः कृशोदरः ।
वृत्तो रुकटीजङ्घश्च मालवः पुरुषोत्तमः ॥ ९० ॥
हंसस्य वक्त्रं पृथग्(थु) गण्डभागं
कृशं शशस्यायतमास्यमाहुः ।
विस्तारदैर्घ्याद् भवकस्य तुल्यं (?)
सुखं सुवृत्तं त्विहच(?) ⁸भद्रवक्त्रे⁶ ॥ ९१ ॥
(स्यान्मालावस्या लेपनं तु कान्तमयोऽयं ।
देही⁷ तु रूपैश्च भवन्ति युक्तास्ते कर्मणि सर्वगुणान्वितास्ते ?) ॥९२॥
(स दुर्लभं स्यात् पुरुषः प्रमेय-
मानोऽस्ति कीर्ण इति¹⁰ ह षष्ठः?)॥९३॥
(मांसलेन शरीरेण ग्रीवा¹¹सिरा अग्रा ++ ।
मांसलायत¹²शाखा च नारी वृत्तेति सा मता?) ॥ ९४ ॥
पृथुवक्त्रा¹³ कटीह्रस्वा ह्रस्वग्रीवा पृथूदरी ।
पुंवत्काण्डकतुल्या(?) स्यात् सा नारी पौरुषी मता ॥ ९५ ॥
अल्पकायशिरोग्रीवा लघुशाखा भवेच्च या ।
कृशाल्पब्रह्मसत्त्वा¹⁵ च सा नारी बालकी स्मृता(?) ॥ ९६ ॥
पुंस्पर्शात् पश्यता(?)या स्यात् कौमारे प्राप्तयौवना ।
अन्या सा बालकी प्रोक्ता स्त्रीलक्षणविचक्षणैः ॥ ९७ ॥
[ भ्रुवः¹⁶ सद्विर्यवामात्रा लेखा कृशैर्यवाङ्गुलाः ।
दत्तोयमन्तरे वर्त्म ताराय¹⁷ अर्धमालिखेत्¹⁸ ॥ ९८ ॥
१ द. च । २ द. ण्यो । ३ द. स्वेह । ४ द. विस्तृभिः । ५ द. दीर्घ वा ह्रस्व पृथ्वक्ष्याः ।
६ द. क्त्रं । ७ द. ‘ ‘योमवचेति शरीरवंशाः सिंम्यानभावैः कथिता नराणां सामान्य कथितं च योज्यं ।
इत्यधिकः पाठः समाविष्टः अस्ति । ८ द. हानु । ९ द. भां । १० द. ती । ११ द. ग्रीवां शिराश्च या ।
१२ द. य । १३ द. क्त्रा । १४ द. ल्यां । १५ द. त्व । १६ द. भ्रु; इत उत्तरं वक्ष्यमाणास्तु प्रकृता-
ध्यायगता विधयाश्चतुरशीतितमश्लोकपूर्वार्धानुगता इति शक्यमुन्नेतुम् । १७ द. यं । १८ द. स ।
१९ द. श्चा ।