समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

४३८ समराङ्गणसूत्रधारे
विस्तारोऽ+थ जङ्घा च लतिनि स्वस्तिके यथा ।
उदकान्तर +++ श्रीवत्से² नन्दने यथा ॥ ४८ ॥
पद्मः ॥
ब्रूमोऽथ वृषभं स स्यात् पूर्वोक्तै रूपकर्मभिः ।
चतुर्भद्रश्चतुर्द्वारो विमानो³ ( सत्रिसाकृति ?५) ॥ ४९ ॥
( तेवृद्धिरतत्प्रमाणाश्च ? ) सीमाशिखरकोदयैः ।
कर्णवेर्दकपोटाली⁷ जङ्घाग्रे मस्तकेन च( ? ) ॥ ५० ॥
सार्धद्विभागविस्तारौर( थ ) कैर्वामदक्षिणौ ।
कार्यौ भद्रं चतुर्भागं भागार्धं सलिलान्तरम् ॥ ५१ ॥
स्तम्भद्वयं भवेत् तस्य सर्वभूम्यन्तरेषु च ।
एकः स्तम्भो विमाने स्याद् द्वौ स्तम्भौ वृषभे पुनः ॥ ५२ ॥
एष भेदः समाख्यातो विमानस्य वृषंस्य च ।
वृषभः ॥
मुक्तकोणमथ ब्रूमस्तं भागैरष्टभिर्भजेत् ॥ ५३ ॥
मूलकर्णावुभौ भागौ भवतो वामदक्षिणौ ।
मध्यंशृङ्गं चतुर्भागं प्रमाणं जठरस्य च ॥ ५४ ॥
कर्णशृङ्गान्तयोर्मध्ये कुर्वीत सलिलान्तरम् ।
रथकौ पार्श्वयोः पूर्णौ भद्रदेशे जलान्तरम् ॥ ५५ ॥
विस्तारोत्सेथजङ्घाश्च सग्रीवामलसारकः ।
लतिनामिव कर्तव्याः प्रमाणेन समन्ततः ॥ ५६ ॥
मुक्तकोणः ॥
ब्रूमोऽथ नलिनीं११ तस्याः प्रमाणं लक्षणान्वितम् ।
तस्यां तु ( मार्गस्यश्च ? ) देवगर्भः सुरालयः ॥ ५७ ॥
भित्तिविस्तृतिरायामो मुक्तकोणे यथा तथा ।
मध्यदेशे तु यच्छृङ्गं ++ कर्णान्तरे च यत् ॥ ५८ ॥
१ द. ˚रोत्सेध˚ । २ द. त्स । ३ पद्मप्रासादलक्षणस्यारम्भो गजपृष्ठप्रासादलक्षणस्यावसानं च
नोपलभ्यते । ४ द. ना । ५ द. तिः । ६ द. च्छे˚ । ७ द. ला । ८ ˚र्गमं˚ । ९ द. ˚षभस्य ।
१० द. ध्ये । ११ द. ˚नी तस्य ।