समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

२२० ·समराङ्गणसूत्रधारे।
ऐन्द्रीं प्रति नतः कीलो धनसम्मानकारकः ।
आग्नेय्यां प्रणते कीले भवत्यग्निभयं महत् ॥ ५८ ॥
याम्यायां मरणं राज्ञां दिशि राक्षसतो भयम् ।
धननाशस्तु वारुण्यां वायव्यां रोगतो भयम् ॥ ५९ ॥
सौम्यं सौम्योऽनते राजप्रसादाद्येशतो गतः ।
कीलके कूर्चके जाते पुत्रपौत्रान्वयैर्गृहे³ ॥ ६० ॥
परमामुद्धिमाप्नोति धनधान्यैश्च वर्धते ।
हन्यमानो⁴ यदा यत्नात् कीलः कश्चिदपि स्फुटेत् ॥ ६१ ॥
नांशं विद्यात् तस्य पत्न्या ज्येष्ठस्य तनयस्य वाँ ।
यदि भज्येत कीलः खात् स्वामिनो जायते वधः ॥ ६२ ॥
यदा कीलः पतेद्धस्ताद् भ्रंशः स्यात् स्थपतेस्तदा ।
हस्तभ्रष्टश्च(?) स भवेदष्ठीले हस्तविच्युते⁹ ॥ ६३ ॥
सुखेन हन्यमानश्चेत् कीलः स्वस्थो न जायते ।
अष्टौ प्रहारानपरांस्तस्य दद्यात् तदा पुनः ॥ ६४ ॥
स्रग्गन्धधूपोपहारैः कुर्यांच्चै¹¹ परिषेचनम् ।
इदं¹² साम महापुण्यं परिचिन्त्य¹³ समासतः ॥ ६५ ॥
त्रैशोकं¹४ तु जपेद् विद्वान् यावच्छङ्कभिषेचनम् ।
गत्वाथ नैर्ऋतीमाशां ततः शङ्कं निवेशयेत् ॥ ६६ ॥
ऊर्णायवेन¹⁵ ¹⁶ साम्नास्य सम्यक्¹⁷ स्नपनमाचरेत् ।
वायोर्दिशं ततो गत्वा तत्र शङ्कं निवेशयेत्¹⁸ ॥ ६७ ॥

१ ख. ग. च गते; द. °गते कीले । २ द. °म्यागतो राज्ञप्रं । ३ द. हैः। ४ द. °नं यदा मत्तान् । ५ द. भासं विंद्या तं° ६ ख. च । ७ क. लस्यात् । ८ क. स्य । ९ द. °विद्युते ।
१० क. लतुस्थो; द. कीलतुस्था न जां° । ११ द. °च्च कतिषे॑ । १२ द. इदं मास महापुण्यं· परिवर्त्य । १३ क. वर्त्य स । १४ द. वै श्लोकं तज्जपेद्वि° । १५ द. औत्तार्थ्य वेनशाम्नासम्पक् ।
१६ क. यवेशन; ख. र्यवेन । १७ क. प्राग्वत् (स्नानं स) मोच । १८ द. निवेश्य च ।