समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

१६४ समराङ्गणसूत्रधारे
चत्वारो निर्गमास्तस्य प्रोक्ताः सर्वे विभागिकाः¹ ।
दिक्षु सर्वासु कर्तव्यमेवं भद्रनिवेशनम् ॥ ७ ॥
अर्धेन मध्यभित्ते²स्तु भित्तिर्भद्रे³ञ्च(त्र )ये⁴ भवेत् ।
भद्रे भद्रे⁵ धराणां स्याद् विंशतिश्चाष्टभिर्युता ॥ ८ ॥
मुखभद्रं भवेद् युक्तं वेदिकामत्तवारणैः ।
क्षेत्रभागोदयाद्या भूराभूमिफलकान्तरम् ॥ ९ ॥
आदिभूम्युदयार्धेन पीठं चास्य प्रकल्पयेत् ।
भागान् नवोदयं कृत्वा भागेनैकेन कुम्भिका ॥ १० ॥
कर्तव्याष्टांशयुक्तेन स्तम्भो भागचतुष्टये⁸ ।
पादयुक्तं विधातव्यो भागेनोत्कीलंकं तथा ॥ ११ ॥
हीरग्रहणं कार्यं भागं¹⁰ पादविवर्जितः(तम्)¹¹ ।
सपादभागिकः पट्टः स्तम्भकेन समन्वितः ॥ १२ ॥
पट्टार्धेन जयन्त्यः स्युर्भूभौभूमावयं क्रमः ।
क्लृप्तभागोदयादर्धं भूमिश्वन्यासु हीयते ॥ १३ ॥
पञ्चभागप्रमाणं तु सच्छाद्यं नवमं तलम् ।
वेदिकाया अधश्छोद्यं¹² सार्धभागत्रयोन्मितम् ॥ १४ ॥
कण्ठेन युक्तं कर्तव्यं वेदिका पिहिता यथौ¹⁴ ।
तस्याः कण्ठे(ण्ठो) विधातव्यस्तन्मध्ये सार्धभागिकः ॥ १५ ॥
वेदिकाविस्तरः कार्यो भागांस्तंर्धसप्तमान्¹⁵ ।
वेदिकोपरि घण्टा च सार्धभागांश्चतुर्दश ॥ १६ ॥
भागद्वयं सपादं तु कण्ठः पट्टं तु पञ्चभिः ।
चतुर्भिंश्च द्वितीयं च तृतीयं च त्रिभिस्ततः ॥ १७ ॥
१ द. सर्वेऽपि भागिकाः । २ क. ᵒत्तिᵒ । ३ क. ᵒभᵒ । ४ क. ᵒयो । ५ द. भद्रभद्रे ।
६ क. यो । ७ क. ᵒगोᵒ । ८ द. ख. ᵒयं । ९ द. ख. ᵒत्काᵒ १० क. ग । ११ द. ख.
भागः पादविवर्जितः । १२ क. स्थाप्यं साᵒ । १३ क. ᵒर्धंᵒ । १४ द. ख. ᵒथा शोभं उदयार्द्धवती ।
१५ द. ख. भागानत्राᵒ । १६ द. ख. ᵒगंᵒ । १७ द. ᵒस्तु ।