साहित्यदर्पण (आचार्य विश्वनाथ - वाक्यं रसात्मकं काव्यम् सटीक)

७६ साहित्यदर्पणे
दना ... प्रतिदम् । इतश्च काश्मीरिक आनन्दकविर्निदर्श-
र्शने—'···सितागमप्रसिद्धदर्शनिरतस्तदीक्षाक्षपितमलपटलः प्रकटितसत्सा-
रित्सारस्वतो राजानककुलतिलको मम्मटनामा देशिकवरः···' इति निर्देशा-
त्प्रतिपादितसमयभेदात् (१०७१) इति संवत् सिद्ध्यति । काव्यप्रकाश-
कर्त्तुः प्रस्थानस्य (१२१६) इति संवत् पूर्वमुक्तम् । (१२१६-१०७
१४५ इति समयभेदम् । एतेन आचार्यमम्मटविषयेऽस्मदनुमानं साधूपप-
दकं परीक्षणीयम् ॥
रुद्रटः ।
अयं च रुद्रटोऽपि महाकविर्वाक्पतिराजदेवात्प्राचीनः । यत —
'किं गौरि मां प्रति रुषा ननु गौरहं किं
कुप्यामि कां प्रति मयीत्यनुमानतोऽहम्।
जानन्नप्यन्यथयत्यनुमानत एव सत्य-
मित्यं गिरेर्गिरिभुवः कुटिला जयन्ति ॥'
इत्ययं श्लोको नामलीलाभरणे द्वितीयपरिच्छेदे उदाहृतम् । रुद्रटस्य
श्लेषसम्बन्धे, 'अपरो वामनभट्टः, वेद नामेति गर्वं तत्यजेत् नेदं-
... ... ... लक्षणम् समुपन्यस्ये दर्शनीयबन्धका-
... प्रकाशन्ते । तत्र
गद्यबन्धो यथा—
नवजलधरसंकाशमुद्रितगगनहृदया ।
सचमत्कारा नित्यं नर्तितशिखण्डिश्रमा ॥ १ ॥
नवदूर्वादलं स्पृष्ट्वा श्रिया वाञ्चितमध्वपा ।
वन्येष्वप्येषु राजन्ती न मे दिष्ट्यादृशाद्विजा ॥ २ ॥
मुसलवन्धो यथा—
सारसीयं सदाचारा मुग्धानङ्गं लसद्द्विजा ।
उल्लङ्घ्य पयोधरद्वन्द्वं शरीरं मादवी ॥ ३ ॥
चामरबन्धे यथा—
सारसीयं सदाचारा मुग्धानङ्गप्रदा च धीः ।
धीरा संवीक्ष्य सच्छास्त्रात्पूर्विकं सन्मदास्पदम् ॥ ४ ॥
दण्डबन्धे यथा—
सत्यसङ्गतां संवीक्ष्यं सदाङ्गं मङ्गदं ।