रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

[ 57 ]
Śl. 36-42a. सर्वेऽपि श्लोकाः ‘मत्स्यपुराणाद् गृहीताः 134a अ० २६०, श्लोकाः
४५ख-५१। तथा ‘शिल्परत्ने’ 134b, उत्तरभागे अ० २५, १२८ख-१३०श्लोकानां कुत्र
कुत्रचित् ३६-३८क-श्लोकाः छाया अपि आदधते । ‘मत्स्यपुराण’ात् कुत्र कुत्र पाठभेदाः सन्ति ।
तद्यथा—
‘(३६) कमलोदरवर्णाभं— ॥ (३७)—दण्डकैश्चीरकैर्युक्तं— ।
स्थापयेत् स्वेष्टनगरे भुजान् द्वादश कारयेत् ॥ (३८)—खर्वटे— । शक्तिः पाशस्तथा
खड्गः— ॥
(३९)—स्यादथ चाभयदो— । — केयूर-कटकोज्ज्वलाः ॥ (४०)—प्रसारिता ।
(४१)—०वामे स्यात्— । — —०पाशौ—त्वसिः ॥ (४२क) — वापि दक्षिणः
स्यात्— ।’
Śl. 43-47b. पञ्चलीलया(जा?) न अस्माभिर्दृष्टपूर्वाः । अत्र, ग्रन्थस्य चान्यद्
वैशिष्ट्यम् । ‘बृहद्ब्रह्मसंहितायां’ 135 कानिचिद् वचनानि सन्ति । तत्र ‘ललिता’दिदेवीनाम्
उल्लेखः प्राप्यते, न तु तासां नामानि ।
Śl. 50 ; 52-58. ‘रूपमण्डने’ऽपि 136 सन्ति ।
Śl. 61-75a. ‘विष्णुधर्मोत्तरे’ 137 यथायतमेव सन्ति । तत्र भेदा अकिञ्चित्करा
एव तद्यथा—
(६१ख) — षड्भुजा — ॥ (६२) पिङ्गला भूषणोपेता — । — स्रुवं — ॥
(६३क) —कुण्डीं बिभ्रती— । (६४) शुक्लेन्दु०—जूटा शुक्ला—०सुखप्रदा । — वरदा — ॥
(६५क) शूलघण्टा० — । (६६ख) पताका — पात्रं — ॥ (६७) — — घण्टां —
कुक्कुटन्तवधः ।
134a. Matsya purāṇam, Adh. 260 ( Vaṅgavāsī Ed., Calcutta).
134b. Śilparatnam, TSS. II, Adh. 25.
135. नारदपाञ्चरात्रान्तर्गता बृहद्ब्रह्मसंहिता । पाद० २, अ० ४ ।
तद्यथा—
“योऽहं सा मम लीला तु या लीला सोऽस्म्यहं पुनः ।
अन्तरं नैव पश्यामि यथा वै शेषशेषिणोः ॥ १५३ ॥
नित्याश्च शक्तयो ह्यस्या ललिताद्याः सुमङ्गलाः ।
अष्टौ नित्यविहारस्य रसज्ञाः कौतुकोज्ज्वलाः ॥ १५४ ॥”
Ānandāśram Skt. Series, No. 68.
136. See T. A. Gopinatha Rao : Op. cit.
137. Quoted in Ib. Op. cit. (१) कमलमिति कां। (२) ‘दधिं— पान—।’।
इति ‘श्रीतत्त्वनिधि’पाठः । ‘विष्णुधर्मोत्तर’पाठः ।
D—8