रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

३६ रूपमण्डने
गण्डकैश्चीरकैर्युक्तं मयूरवरवाहनम् ।
(१)स्थापनीयाखेटनगरे भुजान् द्वादश कल्पयेत् ॥ २७ ॥
चतुर्भुजः (२)कर्पटे स्याद् वने ग्रामे द्विबाहुकः ।
दक्षिणे शक्तिपाशञ्च खड्गं बाणं त्रिशूलकम् ॥ २८ ॥
(३)वरदैश्चैकहस्तस्यादथवाऽभयदो भवेत् ।
एते दक्षिणतो ज्ञेयाः केयूर(४)वनकोज्ज्वलाः ॥ २९ ॥
धनुः पताका मुष्टिश्च तर्जनी तु प्रसारिता ।
(५)खेटकं ताम्रचूडञ्च वामहस्तेषु शस्यते ॥ ३० ॥
(६)द्विभुजश्च करे शक्तिर्वाम ऊर्ध्वे च (७)कर्कुटम् ।
चतुर्भुजे शक्तिपाशौ वामतो दक्षिणे त्वसिः ॥ ३१ ॥
वरदोऽभयदो वाऽपि (८)दक्षिणस्यात्तुरीयकम् ।
कार्तिकेयमनुं शुभ्रं कर्तव्यं सर्वकामदम् ॥ ३२ ॥
इति कार्तिकेयः ।
अक्षसूत्राम्बुपात्रे च अधोहस्ते प्रकारयेत् ।
सर्वांसामीदृशौ हस्तौ द्वावूर्ध्वौ कथयाम्यथ ॥ ३३ ॥
पद्मे युग्मे लीलया स्याल्लीला पद्मं च पुस्तकम् ।
लीलाङ्गी पाशपद्माभ्यां ललिता वज्रमङ्कुशम् ॥ ३४ ॥
पाशाङ्कुशौ लीलावती लीलया(:) पञ्च कीर्तिता(:) ।
इति पञ्च लीलाः ।
वरं त्रिशूलं खेटञ्च पानपात्रं च बिभ्रती ।
नीलकण्ठं तथा नागा महालक्ष्मीः प्रकीर्तिता ॥ ३५ ॥
[ इति महालक्ष्मीः ]
(१) ‘स्थानीयखेट-’ इति स्यात् । (२) ‘खर्वटे’ इति स्यात् । (३) ‘वरदश्चैक-
हस्तः’ इति स्यात् । (४) ‘-कनकोज्ज्वलाः’ इति ‘-कटकोज्ज्वलाः’ इति वा स्यात् ।
(५) ‘खेटकस्ताम्रचूडश्च’ इति साधुः । (६) ‘द्विभुजस्य’ इति स्यात् । (७) ‘कुक्कुटः’
इति साधुः । (८) ‘दक्षिणः स्यात्तुरीयकः’ इति स्यात् ।