रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)
Rupamandanam and Devatamurti Prakaranam of Sutradhara Mandana
मण्डन सूत्रधार द्वारा
पृष्ठ 214, कुल 335 में से
संदर्भ में पढ़ेंषष्ठोऽध्यायः १२७
मण्डला कीर्त्तिबहुला पूर्णचन्द्रा तु शान्तिदा ।
वज्रा शत्रुविनाशाय पद्मा सौभाग्यदायिनी ।
अर्धचन्द्रा सुखाय स्यात्त्रिकोणा शत्रुनाशिनी ॥१४८॥
[ पीठिकानां स्वजातिकर्त्तव्यता ]
शैलजे शैलजा योज्या दारुजे दारुजा शुभा ।
पार्थिवे पार्थि(वा?वी) कार्या लोहजे लोहजोत्तमा ।
रत्नजे धातुजा शस्ता रत्नजाता विशेषतः ॥१४९॥
[ प्रणालव्यवस्था ]
मूलादग्रं प्रणाल(स्या?स्य) प्रमाणा इधिकं शुभम् ।
जल(मग्राविभाषेण ?मार्गास्त्रिभागेन)
चाग्रतस्तु सुशोभनम् ॥१५०॥
[ मुखलिङ्गम् ]
सम्मुखं (चैव?चैक)वक्त्रं स्यात् लिव(क्त?क्त्वे) पृष्ठतो नहि ।
पश्चिमास्यं स्थितं शुक्लं कुङ्कुमाभं तथोत्तरम् ।
याम्यं कृष्णकरालञ्च प्राच्यं दीप्ताग्निसन्निभम् ॥१५१॥
[ मुखनामानि ]
सद्यो वामं तथाऽघोरं पुरुषञ्च चतुर्थकम् ।
पञ्चमञ्च तथेशानं योगिनामप्यगोचरम् ॥१५२॥
इति पीठिकामुखलिङ्गाधिकारः ।
वामे गणाधिपत्यञ्च दक्षिणे पार्वती स्मृता ।
नैर्ऋत्ये भास्करं विद्याद् वायव्ये च जनार्दनम् ॥ १५३ ॥
१५१। मुखलिङ्गमाह—सम्मुखमिति । एतत्पूर्वार्द्धत्वेन रूपमण्डने—
'मुखलिङ्गं त्रिवक्त्रं वा एकवक्त्रं चतुर्मुखम्'
( अ० ४, श्लो० १३ )