सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

Rupamandanam and Devatamurti Prakaranam of Sutradhara Mandana

मण्डन सूत्रधार द्वारा

DevanagariHindipublished335 पृष्ठ

पृष्ठ 197, कुल 335 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 197

११४ देवतामूर्तिप्रकरणम्
[ शैललिङ्गनामानि ]
(१)श्रीभवं (२)(नु ?तू)र्ध्वं (३)भवम् ॥७०॥
(४)भयहृत् (५)पाशहरणं (६)पापहस्तेज उच्यते ।
ततः परं (७)महातेजा (८)परापर(६)म(खे ? हे)श्वरम् ॥७१॥
(१०)शेखरश्च (११)शिवं (१२)शान्तं (१३)मनोल्हादकरं ततः ।
(१४)रुद्रतेजः (१५)सदात्मज्ञं (१६)वामदेव (१७)मघोरे (१८)श्वरम् ॥७२॥
(१९)तत्पुरुषं (२०)तथेशानं (२१)मृत्युञ्जय(२२)विजयक्रमात् ।
(२३)किरणाक्ष(२४)महोरात्रं (२५)श्रीकण्ठं (२६)मुनिवर्धनम् ॥७३॥
(२७)पुण्डरीकं (२८)सुवक्त्राख्यम् (२९)उमातेजं (३०)विश्वेश्वरम् ।
(३१)त्रिनेत्रं (३२)त्र्यम्बकं चैव (३३)महाकालञ्च नामतः ॥७४॥
[ प्रासादमानेन लिङ्गमानम् ]
हस्तमानं भवेल्लिङ्गं वेदहस्ते सुरालये ।
(ये ? ज्ये)ष्ठलिङ्गन्तु (वेदशं ? वेदांशे) षट्त्रिंशे नवहस्तकम् ॥७५॥
पञ्चादिभूतवेदा(न्तं ? न्ते) प्रासादे हस्तसंख्यया ।
मध्यमं पञ्चमांशेन हस्तादिनवहस्तकम् ॥७६॥
रित्यादि(?)युगलं चान्ते हस्तसंख्या शिवालये ।
षडंशेन प्रकर्त्तव्यं हस्तादि (भव ?नव)हस्तकम् ॥७७॥
७६ । प्रासादमानस्यावधिमाह—पञ्चादीति । पञ्चसंख्याया आदिः पञ्चादिः चतुः-
संख्येत्यर्थः । तथा च चतुर्हस्ततो भूतवेदान्ते पञ्चचत्वारिंशद्धस्तमिते प्रासादे हस्तसंख्यया
लिङ्गं स्थाप्यमित्यर्थः । 'हस्तमानं भवेल्लिङ्गम्' इत्युक्तत्वादेवमनाजर्वेन व्याख्यातम् ।
७७ । 'रित्यादियुगलं'मित्ययं दुर्ग्रहार्थः पाठः । यच्च समानतन्त्रे रूपमण्डने 'कृत्वा
द्वियुगलम्' ( अ० ४, श्लो० ६२ ) इति पाठः सोऽपि दुर्ज्ञेयप्रकृतोपयोग इत्युपेक्षितः ।
'अतिकोमलमेकतोऽन्यतः सरसाम्भोरूहवृन्तकर्कशम्' ।