रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

१०८ देवतामूर्त्तिप्रकरणम्
[ दारुलिङ्गनामानि ]
(१)मकरेन्दु च (२)मांलक्यं (३)पुष्पं (४)सिद्धार्थकं ततः।
(५)दण्डाख्यं (६)ग्रौरवं (७)काम्यं (८)पुष्पकञ्च (६)फलोद्भवम् ॥६४॥
[ लिङ्गोचितवृक्षाः ]
श्रीपर्णी शिशुकाशोकः शिरी(ष ? षः) खदिरोऽर्जुनः ।
चन्द(न ? नः) श्रीफलो निम्बो रक्तचन्दनवीर्यकौ ॥६५॥
कर्पूरो देवदारुश्च स्यन्दनः पारिजातकः ।
चम्पको मधुवृक्षश्च (हिताश्चागरुडः?हिन्तालश्चागुरुः) शुभः॥६६॥
[ वृक्षाणां लक्षणोद्धारः ]
निर्त्र(णा ?: सु ) दृढा वृक्षा लिङ्गार्थे सौख्यदाय(कः ? काः) ।
ग्रन्थिकोटरसंयु(क्ता ?क्तान्) शाखोद्भू(ता ?तान् )
परित्यजेत् ॥ ६७ ॥
[ लिङ्गोचितानि गृहाणि ]
निलयं दारुलिङ्गानाम् इष्टकादारुजं शुभम् ।
शैलजं धातुलिङ्गानां स्वरूपं वाऽधिकं शुभम् ॥६८॥
इति दारुजा(ती ? नि) ।
[ शैललिङ्गमानम् ]
एकहस्तादिमं लिङ्गं हस्तवृद्ध्या नवान्तिकम् ।
शैललिङ्गस्य मानन्तु हस्त(हितं ? हीनं) न कारयेत् ॥६९॥
इति द्वितीयपादे शुद्धिः कृता । ततश्च षोडशाङ्गुललिङ्गमारभ्य एकैकाङ्गुलवर्धनाद् रसहस्तं
यावल्लिङ्गानि यथोक्तसंख्याकान्येव स्युरिति सर्वमनवद्यम् । ‘आरसे’त्यादावाङ् मर्यादायाम्
एकाङ्गुलोनरसहस्तान्तमित्यर्थः, एवमेवाष्टाविंशोत्तरशतसंख्या स्यात् । मध्ये शुद्धिरित्यु
प्रास्ताविक्येव ।
६४ । नवानां लिङ्गानां नामान्याह-मकरेन्दु चेति ।
६५ । लिङ्गवृक्षानाह-‘श्रीपर्णी’त्यादि ‘हिन्तालश्चागुरुः शुभः’ (६६) इत्यन्तेन । ‘स्यन्दन’
इत्यत्र ‘चन्दन’ इति प्रामादिकः पाठो रूपमण्डने (अ० ४, श्लो० ५६ ) ।
६९ । शैललिङ्गमानमाह-एकेति । एकहस्ततो नवहस्तान्तं शैललिङ्गं कुर्यात् ।