रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

200 रत्नावली
with the help of the monkey-like Jester (just as the bird was
freed by the monkey). This is an instance of 'Dramatic Prepa-
ration.'
P. 129. निरन्तरोद्भिन्न etc—With her branches covered with
bunches of closely budded flowers..
निर् नास्ति अन्तरं यस्मिन् तत् (बहु) निरन्तरम् उद्भिन्नानि (सुप्सुपा) तादृशानि
कुसुमानि (कर्मधा) तेषां गुच्छानि (६ष्ठीतत्) तैः आच्छादिताः (श्यातत्) तादृशाः
विटपाः यस्याः (बहु) सा।
उपहसन्ती—Laughing to scorn.
N. B.—Here the नवमालिका creeper, being favoured by the
King in disregard of the माधवी creeper of the Queen, foresha-
dows the King's being favourably disposed more to Ságariká
than to Vâsavadattá. This is called "Dramatic Foreshadowing".
Shloka 4. This shloka admits of a double meaning, as
the comparison of नवमालिका with a love-sick lady is set forth
here.
उद्दामोत्कलिकाम्—Adj. to (1) उद्यानलताम् & (2) नारीम्। (1) of
which the buds have grown luxuriusly; (2) Whose anxiety has
grown extremely. उद्दामाः उत्कलिकाः यस्याः (बहु) ताम्। उद्गतं दाम
यस्यात् (बहु) स उद्दामः (unrestrained); “उद्दामो बन्धरहिते”—मेदिनी।
उत्कलिका means (1) buds, (2) anxieties. “कलिका कोरकः पुमान्”
इत्यमरः। “उत्कण्ठोत्कलिके समे” इत्यमरः।
विपाण्डुरुचम्—Adj. to the same. (1) Lustre turned white
(with flowers). (2) Complexion turned pale (through anxiety).
विपाण्डुरा रुक् यस्याः (बहु) ताम्। विशेषेण पाण्डुरा (प्रादितत्)।
प्रारब्धजृम्भाम्—Adj. to the same. (1) Having flowers beginning
to bloom. (2) Having commenced yawning (due to despon-