रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

प्रथमोऽङ्कः 69
different seasons (i. e., times). ऋतौ यजन्ति ये ते इति ऋतु-यज् + क्विप् ।
The definition of ऋत्विक् as given in Manu is
“अग्न्याधेयं पाकयज्ञानग्निष्टोमादिकान् मखान् ।
यः करोति हतो यस्य स तस्यर्त्विगिहोच्यते ॥”
“ऋत्विजी याजकाश्च ते”—इत्यमरः ।
चपलगणहृत etc.—Adj to ऋत्विजः, with their cloths for turban
being snatched away by the Ganas (the formidable attendants).
चपलाः गणाः ( कर्मधा० ) तैः हृतानि ( श्यातान् ) तादृशानि उष्णीषपट्टानि येषां
ते । उष्णीषार्थं पट्टानि ( शाकपार्थिवादित्वात् समासः ) । उष्णीष means turban.
“उष्णीषः शिरोवेष्टः”—इत्यमरः ।
अधः पतन्ति—fall down below ( i. e., from the elevated sacri-
ficial altars ). They were dragged down from the elevated
place.
देवैः विद्रुतम्—The gods ran away ( through fear of life ).
वि - द्रु + क्त भावे । विद्रुत means ‘escape’, ‘run away’.
मखमथनविधौ—In the matter of the destruction of the sacrifice.
मखस्य मथनं ( षष्ठीतत् ) तस्य विधिः ( षष्ठीतत् ) तस्मिन् ।
आत्तहासः—Beginning to laugh. आत्तः हासः येन ( बहु ) सः । In
the reading of चण्डहास it means ‘boisterous’ laughter laughed by
Śiva at the time of destruction.
दैत्यै—क्रियायोगे ४र्थी । क्रिया is शंसन् ।
शंसन्—while relating.
This śloka refers to the destructive and horror-striking
laugh of Śiva for destroying the sacrifice of Daksha in order to
avenge the death of Sati ( see allusion ).
The sentiment is here रौद्र with क्रोध as the स्थायी भाव and