रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

( ३०८ ) रसेन्द्रसारसंग्रह ।
शृंगाराभ्रकमें जो औषधि कही हैं उनमें यदि पारेकी बराबर
सोनाभस्म अथवा लोहाभस्म मिला लिया जाय तो उसको सार्वभौम
रस कहते हैं; यह सब रोगनाशक है ॥ ३२ ॥
तरुणानन्द रस ।
कर्षद्वयं रसेन्द्रस्य शुद्धस्य गन्धकस्य च ।
कज्जलीकृत्य यत्नेन शिलातलशुभे दृढे ॥ ३३ ॥
बिल्वाग्निमन्थः श्योनाकः काश्मरी पाटला बला ।
मुस्तं पुनर्नवा धात्री बृहती वृषपत्रकम् ॥ ३४ ॥
विदारी शतमूली च कर्षैरैषां पृथग्रसैः ।
मर्दयित्वा पुनर्वासास्वरसैर्दशतोलकैः ॥ ३५ ॥
मर्दयेत्तत्र शुद्धाभ्रं रसस्य द्विगुणं क्षिपेत् ।
रसस्यार्द्धञ्च कर्पूरं तत्रैव दापयेद्भिषक् ॥ ३६ ॥
जातीकोषफले मांसी तालीशैला लवंगकम् ।
चूर्णं कृत्वा प्रयत्नेन माषमात्रं क्षिपेत्पृथक् ॥३७॥
विदारीस्वरसेनैव वटिकां कारयेद्भिषक् ।
राजयक्ष्माणमत्युग्रं क्षयञ्चोग्रमुरःक्षतम् ॥ ३८ ॥
कासं पञ्चविधं श्वासं स्वराघातमरोचकम् ।
कामलां पांडुरोगञ्च प्लीहानं सहलीमकम् ॥३९॥
जीर्णज्वरं तृषां गुल्मं ग्रहणीमामसंभवाम् ।
अतिसारञ्च शोथञ्च कुष्ठानि च भगन्दरम् ॥४०॥
नाशयेदेष विख्यातस्तरुणानन्दसंज्ञितः ।
रसायनवरो वृष्यश्चक्षुष्यः पुष्टिवर्द्धनः ॥ ४१ ॥