रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

भाषाटीकासहित । ( २२७ )
विष्टम्भंविसर्पदाहं विलम्बिकाञ्चाप्यलसं प्रमेहम्
॥५४॥कुष्ठान्यशेषाणि च कासशोषं हन्यात् स-
शोथं ज्वरमूत्रकृच्छ्रम् । मतान्तरे सर्वतोभद्रनामा
महेश्वरेणैव विभाषितोऽयम् ॥ ५५ ॥
इसके सेवन करनेसे मंदाग्नि, अत्यन्त बढ़ी हुई आम सहित संग्र-
हणीरोग, कृमि, पाण्डु, वमन, अम्लपित्त, हृदयरोग, गुल्म, उदररोग,
आनाह, भगन्दर, बवासीर, पित्तजनित अनेक प्रकारके रोग, आम-
दोष, आठ प्रकारके शूल, विष्टब्धाजीर्ण, विसर्प, दाह, विलम्बिका,
अलसक, प्रमेह, सब प्रकारके कुष्ठ; खांसी, शोथ, ज्वर और
मूत्रकृच्छ्र रोग यह सब दूर होते हैं। इसको कोई सर्वतोभद्र रस भी
कहते हैं । यह स्वयं महादेवजीने कहा है ॥ ५३-५५ ॥
माक्षिकं लौहमभ्रञ्च वङ्गं रजतहाटकम् ।
ग्रन्थियमानिका चोचं ताम्रं नागरटंकणम् ॥ ५६ ॥
सैन्धवं वालकं मुस्तं धान्याकं गन्धकं रसम् ।
शृङ्गी कर्पूरकञ्चैव प्रत्येकं माषकोन्मितम् ॥ ५७ ॥
माषद्वयं रामठं स्यान्मरिचानां चतुष्टयम् ।
जातीकोषं लवङ्गञ्च पत्रञ्च तोलकोन्मितम् ॥ ५८ ॥
नाभिशङ्खं विडङ्गञ्च शाणं माषद्वयं विषम् ।
कर्षषट्कं सत्रिमाषं सूक्ष्मैलानां ततः क्षिपेत् ॥ ५९॥
विडं कर्षद्वयं सर्वं छागीक्षीरेण पेषयेत् ।
चतुर्गुञ्जामितं खादेत्सानाहग्रहणीं जयेत् ॥ १६० ॥
शम्भुना निर्मितो ह्येष पूर्ववद्गुणकारकः ।
नाम्ना महाराजपूर्वो नृपवल्लभ उच्यते ॥ १६१ ॥
इति रसेन्द्रसारसंग्रहे ग्रहणीरोगचिकित्सा ।