रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)

अष्टादशस्तरङ्गः ४४७
लघुशाल्मलिमूलोत्थचूर्णेन परिशीलितम् ।
स्मभ्रकं शुक्रमो हन्तु शुक्रमञ्जननं परम् ॥ ५६ ।
वङ्गन्तु शर्करोपेतं पित्तघ्नं समुदाहृतम् ।
निम्बूकरससोपेतं देहदाहहरं मतम् ॥ ६० ॥
तुलसीदलसंयुक्तं वङ्गं मेहान् निवारयेत् ।
नागनीस्वरसोपेतं विवन्धं नाशयेद् ध्रुवम् ॥ ६१ ॥
लोहशुक्तिकयोपेतं वङ्गं तु परिशीलितम् ।
द्विगुञ्जं रालसहितं श्वेतप्रदरनाशनम् ॥ ६२ ॥
वङ्गं शशासृजा वापि निशाकुङ्कुमचन्दनैः ।
महिषाक्षीरसम्पिष्टं मुखच्छायां व्यपोहति ॥ ६३ ॥
रससिन्दूरसंयुक्तं वङ्गन्तु परिशीलितम् ।
नाशयत्यचिरादेव प्रमेहं क्षीणशुक्रताम् ॥ ६४ ॥
तालमूलिकयोपेतं वङ्गन्तु परिशोलितम् ।
मासमात्रप्रयोज्ञेन शुक्रतारल्यहृत्परम् ॥ ६५ ॥
नृपावर्तायसयुतं रससिन्दूरमंयुतम् ।
चन्दनक्वाथसं पीतं जीर्णज्वरमपोहति ॥ ६६ ॥
ताप्यतारसमायुक्तं वङ्गं तु परिशीलितम् ।
ऊर्ध्वजत्रुसमुद्भूतं नाड़ीशूलं व्यपोहति ॥ ६७ ॥
रोगयोग्यः प्रयोगोऽस्य गुडूचिकेत्यादिना । वङ्गभस्म २ गुंजे, अमृतासत्त्वम्
४ गुञ्जाः, मधु २ माषौ, लीढं प्रमेहरोगशान्त्यै प्रभवति । शिलाजतु ४ गुञ्जाः,
वङ्गं २ गुञ्जामितं, मासं यावत् मधुना लीढं शुक्रशोधनम् । साज्यं घृतयुक्तम्,
द्रुतं शीघ्रम् । सौभाग्यचूर्णं वह्निभृष्टटङ्कणोदः, पूगयुतं वङ्गमजीर्णं शमयतीत्यन्वयः ।
ऊर्ध्वमारुतम्— “अधः प्रतिहतो वायुः श्लेष्मणा वायुनाऽथवा । करोति भृश-
मुद्गारमूर्ध्ववातः स उच्यते ॥” इति । आर्द्र्रा सरसाया निशा हरिद्रा तस्य वारा
जलेने । षण्ढत्वं नपुंसकताम् । नागनीस्वरसः ताम्बूलदलरसः । लोहशुक्तिवङ्गसर्ज्जा-
रसान् समभागान् सम्मेल्य ततः द्विगुञ्जा मात्रास्यौषधस्य कल्पनीया । शशासृजा
शशकरुधिरेण, नृपावर्तः राजावर्तः क्षुद्रमणिविशेषः वक्ष्यमाणपरिचयः । आयसं
लौहम् । ताप्यं स्वर्णमाक्षिकम् ॥ ४७-६७ ॥
आ.टी.—वंगमस्म को गुडूचीसत्त्व में मिलाकर शहद से चाटने अथवा