रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

पञ्चमः पटलः । ५७
सर्पाक्षो वङ्गिकर्कोटो¹ कञ्चुको जलबिन्दुजा² ।
शतावरी भृङ्गराजः³ शरपुङ्खा⁴ पुनर्नवा ॥ २ ॥
मण्डूकपर्णी⁵ मत्स्याक्षो ब्रह्मदण्डी शिखण्डिनी⁶ ।
अनन्ता काकजङ्घा च काकमाची⁷ कपोतिका⁸ ॥ ३ ॥
विष्णुक्रान्ता सहचरा⁹ सहादेवी¹⁰ महाबला ।
बला नागबला कृष्णा¹¹ चक्रमर्दः कुरुण्टिणो¹² ॥ ४ ॥
पाठा चामलको नीलो¹³ ज्वालिनी पद्मचारिणी ।
फणिनिजिह्वा गोजिह्वा¹⁴ कोकिलाक्षो¹⁵ घनध्वनिः¹⁶ ॥५॥
(1) K reads वङ्गिकाकौटो. M reads वङ्गिकाकोटो. (2) B reads
कंचुको जलबिन्दुका. K reads कंचुकि जलचिंचिका. M reads कञ्चकौ जालबिम्बिका.
(3) M reads भङ्गराजी. (4) B reads शरपुङ्गी. (5) K has
मंडूकपर्णि (without विसर्ग). (6) K has शिखंडिनि, which is gram. inc.
(7) . B reads काचमाची, which is not accurate. K reads only माचि.
(8) B reads कपोतको. K reads कपोतिका तथा. M reads कपोतका.
(9) K reads सहसा च. (10) K and M have सहदेवी. (11) B
and K read मूर्वा. But this is a tautology : since we see afterwards
ज्वालिनी meaning मूर्वा. (12) चक्रमर्दकुरुण्टिणी, a variant in B. चक्र-
मर्दककिंटिणी, a variant in M. (13) K has चामलकि नौलि, which is
gram. inc. (14) B reads घंटिनिजिह्वा गांजिह्वा. K reads गोजिह्निका
विजिह्वा च. (15) K reads erroneously कोकोलाक्षा. M reads कोकिलाक्षा.
(16) B has घनध्वनिः, which is incorrect. K has घनध्वनी, which is also
incorrect. M has घनाघना (which means काकमाची), which has been
already mentioned.
• ४