रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

३० रसार्णवे
यः पुरा देवदेवेशि वर्णितो¹ रसभैरवः ।
सद्योजातं तस्य जानु² वामदेवस्तु गुह्यकम्³ ॥ ११० ॥
अघोरं हृदयं⁴ तस्य वक्त्रं तत्पुरुषं स्मृतम्⁵ ।
यावद्⁶भ्रूमध्यमीशानमर्धचन्द्रं ललाटकम्⁷ ॥ १११ ॥
बिन्दुर्दवेशि तस्योर्द्धे बिन्दोरुर्द्धे स्थितो नदः⁸ ।
ललाटशिरसोर्मध्ये⁹ शक्तिस्तत्रैव संस्थिता ॥ ११२ ॥
व्यापिना¹⁰ ब्रह्मरन्ध्रस्था¹¹ तस्योर्द्धे तून्मना¹² भवेत् ।
उन्मना उन्मनोभावम्¹³ उन्मनापदमव्ययम् ॥ ११३ ॥
(1) M reads वर्णतः, which is incorrect. (2) K reads जानौ.
सद्योजातस्तथा जानु, a variant in M, wherein जातु is an error of the scribe.
(3) K reads गुह्यके. वामदेवैस्तु गुह्यकम्, a reading in M, wherein the first
term is erroneous. (4) K and M read अघोरहृदयं, which is not
correct. (5) B reads तत्पुरुषः स्मृतः. K reads तत्पुरुषः स्मृतम्.
(6) B and M read भवेत्, which is not appropriate. (7) K reads
ललाटके. M reads चार्डचन्द्रल्ललाटकम्. The final verb ध्यायेत्, stated in the
śloka 116, is to be understood here (in the ślokas 110-111) by मण्डूक-
प्‍लुति connection. (8) The 112th śloka is not found in B, except
the initial and final words, i e. बिन्दुर्दव and सास्थता. बिन्दोरुर्द्धास्थतो नटः,
a variant in M, which is incorrect. [Here the correct word is नाद as
is stated in the कुब्जिकातन्त्र, Paṭala I. “तासाद्बिन्दुस्ततो नादो नादाच्छक्तिः समुद्भवा।”]
(9) ललाटे शिरसो मध्ये, a reading in M. (10) K reads व्यापिनि.
M reads व्यापिर्ना. Both are incorrect. (11) M reads ब्रह्मरन्ध्रस्थां.
(12) B and K read समना. (13) B and M read उन्मनादुन्मनोंभावम्.
[उन्मनाः = उन्मनापद.]