रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

४३२ रसार्णवे
गतरोगं विमर्द्देत¹ मुखमध्ये धृतेषु च² ।
यवतुख्यप्रमाणेषु जीवेद्वर्षशतत्रयम् ॥ २०४ ॥
अथ षोडशवर्षाणि³ षोडशानि सुरेश्वरि⁴ ।
धृतानि मुखमध्ये तु तेषु वक्ष्यामि ये गुणाः ॥ २०५ ॥
[नासौ छिद्येत शत्रेण पावकेन न⁵ दह्यते ।
वायुवेगो महातेजाः कामदेव इवापरः ॥ २०६ ॥
इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव जायते ।
तस्य संसर्गमात्रेण सर्व्वलोहानि काञ्चनम्⁶ ॥ २०७ ॥]
पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि वज्रबन्धं सुरार्चिते⁷ ॥ २०८ ॥
हीनाङ्गोऽप्यधिकाङ्गश्च⁸ संव्याधिः कुज आगतः⁹ ।
गताङ्घ्रिः¹⁰ पाणिभिःसूतो¹¹ जरया क्षोभितेन्द्रियः¹² ।
जड़गद्दमूकोऽपि¹³ गतिहीनस्तथैव च¹⁴ ।
(1) B reads व्रतधुतिषु पश्चाद्यस्तु, which has no sense. (2) K
reads मुखामध्ये धृतेऽथवा, wherein the first term is incorrect. (3) अथवा
षोड़शपत्राणि, a variant in D. (4) वक्ष्यामि सुरसुन्दरि, a variant in D.
(5) D reads पावके नैव. (6) This hemistich is not found in D.
(7) B reads सुरेश्वरि. (8) B has हीनांगाश्चाधिकांगाश्च, D has हीनांगा-
विहीनाङ्गाश्च. K has हीनांगान्यधिकांगाम्य. (9) B reads कुङ्गुमानतः. D
reads सर्वे व्याधिपराजिताः. K reads कुजागतः, which is incomplete. (10)
B reads गताङ्घ्रिः. (11) जराजर्जरिताङ्गाश्च, a variant in D. (12) जर-
वस्तो जितेन्द्रियः, a variant in B. कामयन्तो जितेन्द्रिया, a variant in D. जरावत्सा-
जितेन्द्रियः, a variant in K. (13) जगद्मदूकोपि, an incorrect variant in B.
अजोगश्चनिहोनोपि, a variant in D, which has no sense. जड़वद्मयूकापि, an
incorrect variant in K. (14) D reads सूक्तो पाणिविहीनकः. K reads
पंगहीनस्तथैव च, which is a repitition.