रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

३४८ रसार्णवे
एभिस्तु निगलैर्बद्धः¹ पारदोऽयो² महारसः ।
नातिक्रामति मर्यादां वेलामिव महोदधिः³ ॥ १७९ ॥
तैलार्कक्षीरवाराही⁴-लाङ्गल्या⁵ निगलोत्तमः ।
काकविट् ब्रह्मबीजानि लाङ्गली निगलो वरः ॥ १८० ॥
वाकुची ब्रह्मबीजानि⁶ कर्कटाक्षीणि सुन्दरि ।
सामुद्रं साम्बरं⁷ चैव लवणं निगलोत्तमः ॥ १८१ ॥
क्षुद्रार्कसंभवं क्षीरं ब्रह्मबीजानि⁸ कोकिला ।
करकस्य तु बीजानि लोष्टाष्टांशेन मर्दयेत् ॥ १८२ ॥
निगलोऽन्यस्तु योजिङ्गा-मूलानि क्षीरजोऽपरः ।
वाकुची ब्रह्मबीजानि⁹ क्षुद्रार्कक्षीरसम्भवम्¹⁰ ।
ज्वालिनी काकविष्ठा च¹¹ प्रशस्तो निगलोत्तमः ॥ १८३ ॥
लवणं टङ्कणं क्षारं शिला तालकगन्धकम्¹² ।
तथाऽम्लवेतसं ताप्यं¹³ हिङ्गुलं समभागिकम् ।
क्षुद्रार्कपयसा युक्तं पेषयेन्निगलोत्तमम्¹⁴ ॥ १८४ ॥

(1) निगलैबधः is the incorrect reading in D. (2) D reads
पारदोऽयं. (3) D reads महोदधेः, which is gram. inc. (4) D
and K have वाराहि. My has ताडारि. (5) B and My read लाङ्गल्या.
(6) B reads काकची ब्रह्मबीजानि. The portion from कर्कटाक्षीणि upto ब्रह्म-
बीजानि is wanting in D. (7) My reads सैम्भवं. (8) K reads
शश्वरीजानि. (9) B has वाकुचित्रं ब्रह्मबीजानि. (10) D has सम्भवेः,
which is not proper. (11) D reads तु. K reads ज्वालिचि, which
is incorrect. (12) B reads तारकगन्धकं. (13) D has an absurd
variant ताम्रान् प्रवैत समाप्य.. तिक्ताम्ले वेतसं ताप्यं, a variant in My. (14)
D reads निगलोत्तमः.