रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

द्वादशः पटलः। २१७
अघोषटौं¹ प्रवक्ष्यामि रसबन्धकरीं² प्रिये।
एकमेव³ भवेन्नालं तस्य रोम तु⁴ वेष्टनम् ॥ ११२ ॥
तस्याग्रे च भवेत् पुष्पं शुकतुण्डस्य सन्निभम्⁵।
तत्पत्राणि च देवेशि शुकपिच्छनिभानि च।⁶
तत्कन्दं कुष्ठसंस्थानं⁷ क्षीरं सिन्दूर⁸सन्निभम् ॥ ११३ ॥
जलं स्रवेन्मधूच्छिष्टं⁹ तत्समादाय पार्वति।
वेधयेत् सर्व्वलोहानि काञ्चनानि भवन्ति च ॥ ११४ ॥
रसतालकतुत्थानि¹⁰ मर्दयेद्घोषटौरसैः।
आतपे म्रियते¹¹ तप्तो रसो दिव्यौषधीबलात्¹² ॥ ११५ ॥
वेधयेत् सप्त¹³ लोहानि लक्षांशेन वरानने ॥ ११६ ॥¹⁴
(1) D has प्रधांचंटौँ, which is unintelligible. K has अधोपटौं. M
has अघोषटिँ. (2) M reads रसबन्धकरं, which is incorrect. (3)
D reads एकमेव, which is incorrect. (4) D reads रोमं तु. K
reads रामं तु. M reads रोगम. (5) D has सन्निभः. M has शुक-
तुण्डेष. (6) This hemistich and the next are wanting in D. (7)
M reads कूर्मसंस्थानं. (8) K reads सिंदूर, which is incorrect.
(9) D has स्रावेत्. K has मधुदिष्टं, which is incorrect. M has जल-
द्वयमधूच्छिष्टे. (10) रसतालुकतुत्थानि, a variant in D. रसतालक-
तुत्थानि, a variant in K. ससतालकतुत्थानं, a variant in M. (11)
D reads मृतये which is incorrect. K reads स्नौते, which is unintelli-
gible. M reads मॄयते, which is gram. inc. (12) D has दीप्तौषधी-
बलात् , which is not correct. (13) M reads सर्व. (14) After this
śloka we find in D—अथ रक्तं च देवेशि &c., a portion of चित्रककल्प, which
is described afterwards; and in K—ज्योतिष्मतीतैलविधिं, which will be
mentioned after चित्रककल्प. We have adopted the text in M.
28