रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

२१२ रसार्णवे
हंसाङ्घ्रि¹ शुकतुण्डीं च¹ गृहीत्वा² मर्दयेद्रसम् ।
क्रौञ्चपादोदरे'दत्त्वा³ ततो⁴ दद्यात् पुटत्रयम् ॥ १०७ ॥
म्रियते⁵ नात्र सन्देहो लक्षवेधी महारसः ॥ १०८ ॥
तृण⁶ज्योतिरिति ख्याता शृणु दिव्यौषधी प्रिये ।
निशासु⁷ प्रज्ज्वलेन्नित्यं नाह्नि ज्वलति⁸ पार्व्वति ।
तस्या मूले तु निक्षिप्तं क्षीरं रक्तं भवेत् प्रिये ॥ १०९ ॥
तन्मूलरसगन्धाश्मै⁹र्मातुलुङ्गाम्लपेषितैः¹⁰ ।
शुल्वपत्रं विलिप्तं तु¹¹ भवेद्धेम पुटत्रयात्¹² ॥ ११० ॥
तन्मूलचूर्णसंयुक्तो¹³ रसराजः सुरेश्वरि¹⁴ ।
मातुलुङ्गरसे घृष्ट¹५मभ्रकं चरति क्षणात् ॥ १११ ॥
(1) हंसांघ्री शुकचंचुश्च, a variant in D. हंसांघ्रि शुकशुंशुं च, a variant
in K. हंसांघ्रि शुकतुण्डी च, a variant in M, which is incorrect. (2)
M reads गृहीत्वा, which is not unanimously correct. (3) M reads
छिद्रा. (4) D has भानीं. K has भातो. (5) D reads erro-
neously मृयते. This hemistich and the next four are not found in M.
(6) D reads चण, which is evidently an error of the scribe. (7)
This hemistich and the next are not found in D. (8) K reads
वलति. (9) D reads गन्धाश्व. (10) K reads पेषिते, which is incor-
rect. (11) शुल्बपत्रविलिप्तं तु, a variant in D, which is not correct.
(12) D reads पुटत्रयम् , which is not correct. (13) सं चूर्णचूर्णमंसिक्तो,
a variant in D, which has no sense. K reads संलिप्तो. M reads
संयुक्तं. which is grammatically incorrect. (14) D has रसराजिन्द्ररेश्वरो,
which is incorrect. M reads सुरेश्वरी, which is also incorrect. (15)
K reads रसेर्मेद्यं. M reads रसेनैव.