रामायण मीमांसा (स्वामी करपात्री जी महाराज - रामायण दार्शनिक महाग्रन्थ एवं सम्पूर्ण चरित्र-मीमांसा)

९५२ रामायणमीमांसा परिशिष्ट
इत्युपवासनियमं गृह्णीयात् । स्वगृह्योत्तरभागे चतुर्द्वारं सुवितानं सुतोरणं मनोरमं महोत्सेधं पुष्पाद्यैः समलङ्कृतं
मण्डपं कारयेत् ।
“शङ्खचक्रहनूमद्भिः प्राग्द्वारे समलङ्कृतम् ।
गरुत्मच्छाङ्गिबाणैश्च दक्षिणे समलङ्कृतम् ।।
पद्मस्वस्तिकनीलैश्च कौबेरे समलङ्कृतम् ।
गदाखड्गाङ्गदैश्चैव पश्चिमे समलङ्कृतम् ।।
मध्ये हस्तचतुष्काढ्यं वेदिकायुक्तमायतम् ।
प्रविश्य नृत्यगीतैश्च वाद्यैश्चापि सुसंयुतम् ॥”
एवं मण्डपं प्रविश्य श्रीरामं स्मरन्नुपोष्य अष्टासु यामेषु यथाविधि पूजयित्वा इमां स्वर्णमयीं प्रतिमां
श्रीरामप्रीतये रामभक्ताय दास्ये । तेन—
“प्रीतो रामो हरत्वाशु पापानि सुबहूनि मे ।
अनेकजन्मसंसिद्धान्यभ्यस्तानि महान्ति च ॥”
इति त्रिरुच्चार्य सङ्कल्प्य
“कोमलाङ्गं विशालाक्षमिन्द्रनीलसमप्रभम् ।
दक्षिणाङ्गे दशरथं पुत्रस्येक्षणतत्परम् ।।
पृष्ठतो लक्ष्मणं देवं सच्छत्रं कनकप्रभम् ।
पार्श्वे भरतशत्रुघ्नौ तालवृन्तकरावुभौ ।।
अग्रेऽव्यग्रं हनूमन्तं रामानुग्रहकाङ्क्षिणम् ।
वित्तशाठ्यमकृत्वैव मूर्तिं कुर्यात् प्रयत्नतः ।।''
अथ पूजा—आसनोपरि संविश्य न्यासजालं विधाय शङ्खं कलशं सम्पूज्य पूजाद्रव्याणि आत्मानं च मन्त्र-
मुच्चरन् पाणिना प्रोक्षयेत् । ततः सर्वतोभद्रं निर्माय प्रथमयामपूजामारभेत । तत्प्रकारो यथा—सर्वतोभद्रमध्ये तीर्थोदकैः
पूर्णं रत्नोदरं शुभं कुम्भं चूतपल्लवपुष्पैः संयुक्तं संस्थाप्य सौवर्णादिपत्रे यन्त्रमालिखेत् । कलशोपरि वस्त्रयुगच्छन्नं यन्त्रं
स्थापयित्वा तत्र दिव्यसिंहासनं स्थापयित्वा अर्चयेत् । आवाहनादिमुद्राभिर्देवमावाह्य सम्पूज्य नानारत्नविचित्राणि
भूषणानि दद्यात् । यक्षकर्दमादिभिर्गन्धैः कह्लारकेतकीजातीपुन्नागादिपुष्पैः पूजयेत् ।
अथ कौशल्यापूजा— “रामस्य जननी चासि रामात्मकमिदं जगत् ।
अतस्त्वां पूजयिष्यामि लोकमातर्नमोऽस्तु ते ॥”
दशरथपूजा— “नमो दशरथायेति पूजयेत् पितरं तथा ।”
तत आवरणक्रमेण पीठदेवताः पूजयेत् । तद्यथा—
“ततोऽनुज्ञाप्य देवेशं परिवारान् समर्च्चयेत् ।
पूर्वषट्कोणकोणेषु हृदयादीनि षट् क्रमात् ॥”
एवमनुज्ञां गृहीत्वा सपरिवारं देवं पूजयेत् । द्वितीये यामे मध्याह्ने जन्म भावयेत् । उच्चस्थे ग्रहपञ्चके
सुरगुरौ सेन्दौ नवम्यां मधौ लग्ने कर्कटके पुनर्वसुयुते मेषं गते पूषणि । निर्दग्धुं निखिलाः पलाशसमिधो मेध्यादयोध्या-
रणेराविर्भूतमभूतपूर्वविभवं यत्किञ्चिदेकं महः ।