पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

[ अधि - ११. सू - २०. ] दीपिकासहितम्. ६७७
नि तस्मादाहुरिन्द्रियाणि करणानि' इति पौत्रायण
श्रुतेः ॥ १९ ॥
( ६ ) सू—ॐ ॥ वैलक्षण्याच्च ॥ ॐ ॥ २० ॥
पुरुषापेक्षया प्रवृत्तिरिन्द्रियाणां दृश्यते न मुख्यस्य ।
मुख्यस्य सर्वकर्तृत्वकारयितृत्वबलत्वबालयितृत्वधर्तृत्वधारयितृत्वा-
दिविशेषोक्त्या ईश्वरसाम्यमुक्तम् । तथा च सौत्रभेदशब्दो विशेष-
परतया व्याख्यातः । एवं मुख्यप्राणधर्ममभिधाय तद्भावमिन्द्रियेष्वा-
ह—अथेति । इन्द्रियस्वामिस्थितिकथनानन्तरं तद्वशानीन्द्रियाणि ल-
क्षणमुखेन कथ्यन्त इत्यर्थः । ततः किमित्यत आह—तानीति । हवेति
प्रसिद्धौ । यस्मात्तान्येतानीन्द्रियाणि ' अबलानि' करणकारणबलन-
बालनधरणधारणपोषणदिष्वत्यन्तं असमर्थानि तस्माज्जीवापेक्षया
'करणानि' तत्प्रयोज्यानि इति वि